ରଥଯାତ୍ରା ମହୋତ୍ସବ ଆସ୍ଥା ଓ ଭକ୍ତିର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରତୀକ। ରଥଯାତ୍ରାର ଅନେକ ପରମ୍ପରା ମଧ୍ୟରୁ ସୁନା ବେଶ ବା ରାଜରାଜେଶ୍ୱର ବେଶ ସବୁଠାରୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ, ଭବ୍ୟ ଓ ଲୋକପ୍ରିୟ ବେଶ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଆଉ ଏହି ସୁନା ବେଶ ଦିନରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଦେଖିବା ପାଇଁ ପୁରୀ ବଡ଼ଦାଣ୍ଡରେ ଲାଗିଥାଏ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଅସମ୍ଭବ ଭିଡ଼। ସୁନାର ଚମକରେ ଅଳଙ୍କୃତ ତିନି ଠାକୁରଙ୍କ ଏହି ଅପୂର୍ବ ଦର୍ଶନ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଭକ୍ତି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦିଏ।
କାହିଁକି ହୁଏ ସୁନା ବେଶ?
ଲୋକବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ଏହି ବେଶ ମାଧ୍ୟମରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ସନ୍ଦେଶ ଦିଅନ୍ତି ଯେ ସମସ୍ତ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ଧନ ଓ ସମ୍ପଦର ପ୍ରକୃତ ଅଧିକାରୀ ସେ ନିଜେ । ତେଣୁ ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରା ପରେ ରଥ ଉପରେ ସୁନା ବେଶରେ ଦର୍ଶନ ଦେଇ ସେ କୋଟି କୋଟି ଭକ୍ତଙ୍କ ଭକ୍ତି ଓ ବିଶ୍ୱାସକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରନ୍ତି। ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସୁନା ବେଶ କେବଳ ଏକ ଅଳଙ୍କାରିକ ପରମ୍ପରା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ତାଙ୍କର ରାଜାଧିରାଜ ସ୍ୱରୂପର ପ୍ରତୀକ।
ସୁନା ବେଶରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅଧିପତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦର ଅଧିକାରୀ ଭାବେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦିଅନ୍ତି। ଐତିହାସିକ ମତାନୁସାରେ, ଗଜପତି ରାଜାମାନେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରକୃତ ରାଜା ଭାବେ ମାନୁଥିଲେ ଏବଂ ନିଜକୁ ତାଙ୍କର ସେବକ ରୂପେ ପରିଚୟ ଦେଉଥିଲେ। ସେହି କାରଣରୁ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜାଇ ରାଜରାଜେଶ୍ୱର ରୂପରେ ପୂଜା କରାଯାଏ।
କେବେ ପାଳନ ହୁଏ ସୁନା ବେଶ?
ପ୍ରତିବର୍ଷ ଆଷାଢ଼ ଶୁକ୍ଳ ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ ସୁନା ବେଶ ପାଳନ କରାଯାଏ। ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରାରେ ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରରୁ ଫେରିବା ପରେ ତିନି ଠାକୁର ନିଜ ନିଜ ରଥ ଉପରେ ବଡ଼ଦାଣ୍ଡରେ ବିରାଜମାନ ରହିଥାନ୍ତି। ସେହି ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସୁନାର ଅମୂଲ୍ୟ ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜାଯାଇଥାଏ। ଏହି ବେଶକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ରଥଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ ହେବା ଦିନଠାରୁ ହିଁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଏ।
ସୁନା ବେଶରେ କିପରି ସଜନ୍ତି ମହାପ୍ରଭୁ?
ସୁନା ବେଶ ଅବସରରେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର ଓ ଦେବୀ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାରରେ ସୁସଜ୍ଜିତ କରାଯାଏ। ଏହି ଅଳଙ୍କାରଗୁଡ଼ିକ ଶତାବ୍ଦୀ ପୁରୁଣା ପରମ୍ପରାର ପ୍ରତୀକ ଏବଂ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ରତ୍ନଭଣ୍ଡାରରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ସଂରକ୍ଷିତ ରହିଥାଏ।
ସୁନା ବେଶ ସମୟରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସୁନାର ମୁକୁଟ, ହାତ, ପାଦ, କାନର ଅଳଙ୍କାର, ହାର ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦିବ୍ୟ ଆଭୂଷଣରେ ସଜାଯାଏ। ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ହାତରେ ସୁନାର ଚକ୍ର ଓ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ହାତରେ ସୁନାର ହଳ ଓ ଗଦା ଶୋଭା ପାଏ। ଏହି ବେଶରେ ତିନି ଠାକୁର ରାଜାଧିରାଜ ଭାବେ ଦର୍ଶନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଯାହା ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମନରେ ଏକ ଅଲୌକିକ ଅନୁଭୂତି ସୃଷ୍ଟି କରେ।
ସୁନା ବେଶର ଐତିହାସିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ସୁନା ବେଶର ଇତିହାସ ଓଡ଼ିଶାର ଗୌରବମୟ ଅତୀତ ସହ ଜଡ଼ିତ। ଇତିହାସବିଦ୍ମାନଙ୍କ ମତାନୁସାରେ, ଗଜପତି ରାଜା କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବଙ୍କ ଶାସନକାଳରେ ଏହି ପରମ୍ପରା ବିଶେଷ ଭାବରେ ପ୍ରଚଳିତ ହୋଇଥିଲା । ବିଭିନ୍ନ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରିବା ପରେ ସେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସୁନା ଓ ରତ୍ନ ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ। ସେହିଠାରୁ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ସୁନା ବେଶ ପରମ୍ପରା ଅଧିକ ଭବ୍ୟ ରୂପ ନେଇଥିଲା।
ଶତାବ୍ଦୀ ପରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପରମ୍ପରା ଅବିକଳ ଭାବେ ଚାଲିଆସୁଛି ଏବଂ ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ଧାର୍ମିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟର ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ଅଂଶ ପାଲଟିଛି।
ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ
ସୁନା ବେଶକୁ କେବଳ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାର ସହ ଯୋଡି ଦେଖିଲେ ଏହାର ପ୍ରକୃତ ମହତ୍ତ୍ୱ ବୁଝି ହେବ ନାହିଁ। ଏହାର ମୂଳରେ ରହିଛି ଏକ ଗଭୀର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବାର୍ତ୍ତା। ମହାପ୍ରଭୁ ଏହି ବେଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଜଣାଇଥାନ୍ତି ଯେ ସମସ୍ତ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ଧନ ଓ ସମ୍ପଦର ପ୍ରକୃତ ଅଧିକାରୀ ସେ ନିଜେ। ମଣିଷ ଜୀବନରେ ଧନ ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତି, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମର ମୂଲ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ।
ଭକ୍ତମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ସୁନା ବେଶ ଦର୍ଶନ କଲେ ଜୀବନରେ ସୁଖ, ଶାନ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ଦିନ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ହଜାର ହଜାର ଭକ୍ତ ଘଣ୍ଟା ଘଣ୍ଟା ଧରି ଅପେକ୍ଷା କରିଥାନ୍ତି ।
ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଅନନ୍ୟ ଅନୁଭୂତି
ସୁନା ବେଶ ଦିନ ପୁରୀର ପରିବେଶ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ରୂପ ନେଇଥାଏ। ଚାରିଆଡ଼େ “ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ” ଧ୍ୱନି, ଭଜନ, କୀର୍ତ୍ତନ ଓ ଭକ୍ତିମୟ ପରିବେଶ ମନକୁ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତାରେ ଭରିଦିଏ। ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ରଥ ଉପରେ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭା ପାଉଥିବା ତିନି ଠାକୁରଙ୍କ ଦୃଶ୍ୟ ସତରେ ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ।
ଅନେକ ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସୁନା ବେଶ ଦର୍ଶନ କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ଜୀବନବ୍ୟାପୀ ସ୍ମୃତି। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ସେମାନଙ୍କ ମନରେ ଆଜୀବନ ରହିଯାଏ।
ଓଡ଼ିଶାର ଗୌରବମୟ ପରମ୍ପରା
ସୁନା ବେଶ କେବଳ ପୁରୀର ନୁହେଁ, ସମଗ୍ର ଓଡ଼ିଶାର ଗର୍ବ ଓ ପରିଚୟ। ଏହା ଆମ ସଂସ୍କୃତି, ପରମ୍ପରା ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଐତିହ୍ୟର ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରତୀକ। ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏହି ଦିବ୍ୟ ବେଶ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଦେଶ-ବିଦେଶରୁ ଆସୁଥିବା ଭକ୍ତମାନେ ଓଡ଼ିଶାର ସାଂସ୍କୃତିକ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ନିକଟରୁ ଅନୁଭବ କରିଥାନ୍ତି।
ସୁନା ବେଶ ହେଉଛି ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅନନ୍ୟ ପରମ୍ପରା, ଯେଉଁଠାରେ ଭକ୍ତି, ଦିବ୍ୟତା ଓ ଐତିହ୍ୟର ଅପୂର୍ବ ସମନ୍ୱୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାରରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଏହି ଦିବ୍ୟ ରୂପ କେବଳ ଚକ୍ଷୁକୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ ନାହିଁ, ବରଂ ଭକ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଅଗାଧ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଏହି ବେଶ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇଦିଏ ଯେ ସତ୍ୟ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଧନ-ସମ୍ପଦରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ଭକ୍ତି, ବିଶ୍ୱାସ ଓ ସମର୍ପଣରେ ନିହିତ।
ସୁନା ବେଶ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ଏହାର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଭବ୍ୟତା। ଏହି ଅବସରରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ, ଶ୍ରୀବଳଭଦ୍ର ଓ ଦେବୀ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ସୁନାର ମୁକୁଟ, ହାର, କୁଣ୍ଡଳ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବାନ ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜାଯାଏ। ସୁନାର ଝଲକରେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଏହି ବେଶ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭକ୍ତ ପୁରୀକୁ ଧାଇଁ ଆସନ୍ତି।
ଏହି ବେଶର ଧାର୍ମିକ ଓ ଐତିହାସିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଶତାବ୍ଦୀ ପୁରୁଣା ଏହି ପରମ୍ପରା ଓଡ଼ିଶାର ସାଂସ୍କୃତିକ ଗୌରବ ସହ ଜଡ଼ିତ। ଗଜପତି ରାଜାମାନଙ୍କ ସମୟରୁ ଚାଲିଆସୁଥିବା ଏହି ପବିତ୍ର ରୀତିନୀତି ଆଜି ମଧ୍ୟ ସମାନ ଆସ୍ଥା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ପାଳନ କରାଯାଉଛି। ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ସୁନା ବେଶ ଦର୍ଶନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଏବଂ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ବିଶେଷ କୃପା ପ୍ରାପ୍ତିର ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରେ।
ସୁନା ବେଶର ଆଉ ଏକ ବିଶେଷତ୍ୱ ହେଉଛି ଏହାର ଗଭୀର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସନ୍ଦେଶ। ଏହି ବେଶ ମାଧ୍ୟମରେ ମହାପ୍ରଭୁ ରାଜାଧିରାଜ ରୂପରେ ଦର୍ଶନ ଦେଇ ସୂଚନା କରନ୍ତି ଯେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ସମସ୍ତ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଓ ସମ୍ପଦର ପ୍ରକୃତ ଅଧିପତି ସେହି ନିଜେ। ଏହା ମଣିଷକୁ ଭକ୍ତି, ନମ୍ରତା ଓ ମାନବିକତାର ମୂଲ୍ୟ ବୁଝାଇଥାଏ।
ସୁନା ବେଶ ଦିନ ପୁରୀ ବଡ଼ଦାଣ୍ଡରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ଭକ୍ତିମୟ ପରିବେଶ ଏହାର ଆକର୍ଷଣକୁ ଆହୁରି ବଢ଼ାଇ ଦେଇଥାଏ। ଶଙ୍ଖଧ୍ୱନି, ଘଣ୍ଟନାଦ, ଭଜନ-କୀର୍ତ୍ତନ ଓ “ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ” ଧ୍ୱନିରେ ସମଗ୍ର ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ଭକ୍ତିରସରେ ଭରିଯାଏ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଅବିସ୍ମରଣୀୟ ଅନୁଭୂତି ହୋଇ ରହିଯାଏ।
ସେଥିପାଇଁ ସୁନା ବେଶ କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ଆଚାର ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ଐତିହ୍ୟ, ଭକ୍ତିଭାବ ଓ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିର ଗୌରବମୟ ପ୍ରତୀକ, ଯାହା ଆଜି ମଧ୍ୟ କୋଟି କୋଟି ଭକ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅପାର ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଆକର୍ଷଣ ସୃଷ୍ଟି କରିଆସୁଛି।
Author: vandeutkal
ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ଵାଗତ ! ଆମେ ଏକ ଅଗ୍ରଣୀ ତଥା ବିଶ୍ୱସ୍ତ ସମ୍ବାଦ ପ୍ରକାଶକ, ଆପଣଙ୍କୁ ସର୍ବଶେଷ ଖବର, କ୍ରୀଡା, ବିଜ୍ଞାନ, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା, ମନୋରଞ୍ଜନ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଅଦ୍ୟତନ ପ୍ରଦାନ କରୁ | ଆମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ତୁମକୁ ସଠିକ୍ ଏବଂ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ଖବର ଯୋଗାଇବା, ତେଣୁ ତୁମେ ଦୁନିଆରେ କ’ଣ ଘଟୁଛି ସେ ବିଷୟରେ ଅବଗତ ରହିପାରିବ |