ଭୁବନେଶ୍ୱର : ପୁରୀର ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ରଥଯାତ୍ରା କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ପର୍ବ ନୁହେଁ, ଏହା ଭକ୍ତି, ଆସ୍ଥା, ସମର୍ପଣ ଓ ସାର୍ବଜନୀନତାର ଏକ ମହାନ ପ୍ରତୀକ। ପ୍ରତିବର୍ଷ ଆଷାଢ଼ ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱିତୀୟା ତିଥିରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଏହି ମହାପର୍ବରେ ଦେଶ-ବିଦେଶରୁ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭକ୍ତ ପୁରୀରେ ସମବେତ ହୁଅନ୍ତି । ଖରା, ବର୍ଷା କିମ୍ବା ଭିଡ଼କୁ ଖାତିର ନକରି ଭକ୍ତମାନେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଓ ରଥ ଟାଣିବା ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରି ରହନ୍ତି। ତେବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ, ରଥଯାତ୍ରାରେ କାହିଁକି ଏତେ ସଂଖ୍ୟକ ଭକ୍ତ ସାମିଲ ହୁଅନ୍ତି ? ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ରଥଯାତ୍ରା ପ୍ରତି ଏତେ ଆକର୍ଷଣ କାହିଁକି ? କ’ଣ ରହିଛି ରହସ୍ୟ ?
ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନିକଟରୁ ଦର୍ଶନ କରିବାର ସୁଯୋଗ
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଭିତରକୁ ସମସ୍ତ ଭକ୍ତଙ୍କର ପ୍ରବେଶ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ । କିନ୍ତୁ ରଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ, ବଡ଼ଭାଇ ବଳଭଦ୍ର ଓ ଭଉଣୀ ସୁଭଦ୍ରା ରଥାରୂଢ଼ ହୋଇ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଗହଣକୁ ଆସନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ଜାତି, ଧର୍ମ, ବର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ଦେଶର କୌଣସି ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ରହେ ନାହିଁ। ସମସ୍ତେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନିକଟରୁ ଦର୍ଶନ କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଆନ୍ତି। ଏହି ସାର୍ବଜନୀନ ଦର୍ଶନ ହିଁ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ପୁରୀ ଆକର୍ଷିତ କରିଥାଏ।
ରଥ ଟାଣିବାର ମହତ୍ତ୍ୱ
ହିନ୍ଦୁ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ରଥର ରସି ଟାଣିବା ଏକ ମହାପୁଣ୍ୟର କାମ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟର ପାପ କ୍ଷୟ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତିର ପଥ ସୁଗମ ହୁଏ ବୋଲି ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମନରେ ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି। ସେଥିପାଇଁ ରଥର ରସି ଛୁଇଁବା କିମ୍ବା ଟାଣିବା ପାଇଁ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅପାର ଉତ୍ସାହ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।
ସାର୍ବଜନୀନତାର ଅଦ୍ଭୁତ ଉଦାହରଣ
ରଥଯାତ୍ରାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିଶେଷତ୍ୱ ହେଉଛି ଏହାର ସାର୍ବଜନୀନତା। ଏଠାରେ ଧନୀ-ଗରିବ, ଉଚ୍ଚ-ନୀଚ, ଜାତି-ଧର୍ମର କୌଣସି ଭେଦଭାବ ନାହିଁ। ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସମସ୍ତେ ସମାନ। ଏହି ସମାନତା ଓ ଭାଇଚାରାର ବାର୍ତ୍ତା ରଥଯାତ୍ରାକୁ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ଦେଇଛି।
ପୁରାଣ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ
ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ, ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରକୁ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଯାତ୍ରା ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ମିଳନର ପ୍ରତୀକ। ଭକ୍ତମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ଏହି ଦିନ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ ଅନେକ ଜନ୍ମର ପୁର୍ଣ୍ଣ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ। ତେଣୁ ବର୍ଷ ସାରା ଅପେକ୍ଷା କରି ଭକ୍ତମାନେ ଏହି ପବିତ୍ର ମୁହୂର୍ତ୍ତର ସାକ୍ଷୀ ହେବାକୁ ପୁରୀ ଆସନ୍ତି।
ଭାବନା ଓ ପରମ୍ପରାର ମିଳନ
ଅନେକ ପରିବାରରେ ପିଢ଼ି ପିଢ଼ି ଧରି ରଥଯାତ୍ରା ଦର୍ଶନ କରିବା ଏକ ପରମ୍ପରା ହୋଇ ଆସିଛି। ଶିଶୁଠାରୁ ବୃଦ୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତେ ଏହି ଉତ୍ସବ ସହ ଭାବନାତ୍ମକ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ। ରଥଯାତ୍ରା କେବଳ ଏକ ପର୍ବ ନୁହେଁ, ଏହା ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତା, ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରମ୍ପରାର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରତୀକ।
ବିଶ୍ୱରେ ଅନନ୍ୟ ଏକ ମହାପର୍ବ
ପୁରୀ ରଥଯାତ୍ରାକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ବିଦେଶରୁ ମଧ୍ୟ ଅସଂଖ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଓ ଭକ୍ତ ଆସନ୍ତି। ଭକ୍ତି, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା, ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ବିଶାଳ ଜନସମାଗମର ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ସମନ୍ୱୟ ବିଶ୍ୱରେ ଅନ୍ୟତ୍ର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ନାହିଁ। ସେଥିପାଇଁ ରଥଯାତ୍ରା କେବଳ ଓଡ଼ିଶାର ନୁହେଁ, ବରଂ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ଏକ ଆକର୍ଷଣର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ପାଲଟିଛି।
ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭକ୍ତଙ୍କ ସାମିଲ ହେବାର ମୂଳ କାରଣ
ରଥଯାତ୍ରାରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭକ୍ତଙ୍କ ସାମିଲ ହେବାର ମୂଳ କାରଣ ହେଉଛି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଗାଧ ଭକ୍ତି, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଓ ସାର୍ବଜନୀନତାର ଅନୁଭବ। ଏହି ମହାପର୍ବ ଭକ୍ତ ଓ ଭଗବାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଅତୁଟ ସମ୍ପର୍କର ପ୍ରତୀକ। ସେଥିପାଇଁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ରଥଯାତ୍ରା ଆସିଲେ ପୁରୀର ବଡ଼ଦାଣ୍ଡ ଭକ୍ତଙ୍କ ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ ଧ୍ୱନିରେ ପ୍ରକମ୍ପିତ ହୋଇଉଠେ ଏବଂ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତି ମହାପ୍ରଭୁ
ସାଧାରଣତଃ ଭକ୍ତମାନେ ଭଗବାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଆନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ରଥଯାତ୍ରା ହେଉଛି ଏକମାତ୍ର ଉତ୍ସବ, ଯେଉଁଠାରେ ଭଗବାନ ସ୍ୱୟଂ ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତି। ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର ଓ ସୁଭଦ୍ରା ରଥାରୂଢ଼ ହୋଇ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରୁ ବାହାରି ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରକୁ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି। ଏହା ଭକ୍ତ ଓ ଭଗବାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଦୂରତାକୁ ଦୂର କରିବାର ପ୍ରତୀକ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ।
ରଥ ରସିରେ ଲାଗିଥାଏ ଆସ୍ଥାର ସ୍ପର୍ଶ
ରଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ରଥର ରସି ଟାଣିବାକୁ ଭକ୍ତମାନେ ନିଜ ଜୀବନର ଏକ ବଡ଼ ସୌଭାଗ୍ୟ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି। ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି ଯେ, ରଥ ଟାଣିବା ଦ୍ୱାରା କୋଟି କୋଟି ପୂର୍ଣ୍ଣ୍ୟ ଅର୍ଜନ ହୁଏ ଓ ଜୀବନର ଦୁଃଖ-କଷ୍ଟ ଦୂର ହୋଇଥାଏ। ସେଥିପାଇଁ ରଥ ଚାଲିବା ମାତ୍ରେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅପାର ଉତ୍ସାହ ଓ ଭାବବିହ୍ୱଳତା ଦେଖାଯାଏ ।
ଛେରା ପହଁରା ପରମ୍ପରାର ବିଶେଷ ସନ୍ଦେଶ
ରଥଯାତ୍ରାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଆକର୍ଷଣ ହେଉଛି ‘ଛେରା ପହଁରା’ ନୀତି। ଏହି ପରମ୍ପରାରେ ଗଜପତି ମହାରାଜ ସୁନାର ଝାଡୁରେ ରଥକୁ ସଫା କରିଥାନ୍ତି । ଏହା ଦର୍ଶାଏ ଯେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରାଜା ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକ ସମସ୍ତେ ସମାନ। ଏହି ସନ୍ଦେଶ ରଥଯାତ୍ରାକୁ ଅଧିକ ମହାନ କରିଥାଏ।
ସଂସ୍କୃତି, ପରମ୍ପରା ଓ ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତାର ପ୍ରତୀକ
ରଥଯାତ୍ରା କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ନୁହେଁ, ଏହା ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ସଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟ। ରଥ ନିର୍ମାଣରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବିଭିନ୍ନ ନୀତିକାନ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରମ୍ପରା ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାଚୀନ ଐତିହ୍ୟକୁ ବହନ କରିଥାଏ। ଏହି ପର୍ବ ଓଡ଼ିଆମାନଙ୍କ ଭାବନା ସହ ଗଭୀର ଭାବରେ ଜଡ଼ିତ।
ବିଦେଶୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆକର୍ଷିତ କରେ ରଥଯାତ୍ରା
ପୁରୀ ରଥଯାତ୍ରାର ଖ୍ୟାତି ଆଜି ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ। ପ୍ରତିବର୍ଷ ବହୁ ବିଦେଶୀ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଓ ଭକ୍ତ ଏହି ମହାପର୍ବରେ ସାମିଲ ହେବାକୁ ପୁରୀ ଆସନ୍ତି। ଭକ୍ତି ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତାର ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପରିବେଶ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଆକର୍ଷିତ କରିଥାଏ।
କ’ଣ ରହିଛି ରହସ୍ୟ?
ରଥଯାତ୍ରାର ଆକର୍ଷଣର ରହସ୍ୟ କୌଣସି ଚମତ୍କାରରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରତି କୋଟି କୋଟି ଭକ୍ତଙ୍କ ଅଗାଧ ବିଶ୍ୱାସରେ ଲୁଚି ରହିଛି। ଏଠାରେ ଧର୍ମ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ପାଏ ମାନବିକତା, ଭକ୍ତି ଓ ସମାନତାର ବାର୍ତ୍ତା। ସେହି କାରଣରୁ ରଥଯାତ୍ରା କେବଳ ଏକ ପର୍ବ ନୁହେଁ, ଏହା ଏକ ଅନୁଭୂତି, ଯାହା ପ୍ରତିବର୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କୁ ପୁରୀ ଆଡ଼କୁ ଟାଣି ଆଣେ।
ସେଥିପାଇଁ ରଥଯାତ୍ରା ଆସିଲେ ବଡ଼ଦାଣ୍ଡରେ ଗୁଞ୍ଜରିତ ହୁଏ “ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ” ଧ୍ୱନି ଏବଂ ଭକ୍ତିର ସାଗରରେ ଭାସିଯାଏ ସମଗ୍ର ପୁରୀ।
ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରତୀକ
ରଥଯାତ୍ରା କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ନୁହେଁ, ଏହା ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ଗୌରବ ଓ ପରିଚୟ। ରଥ ନିର୍ମାଣ, ପହଣ୍ଡି, ଚେରା ପହଁରା, ସୁନାବେଶ, ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରା ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ନୀତି ଓଡ଼ିଶାର ସମୃଦ୍ଧ ପରମ୍ପରାକୁ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଜୀବନ୍ତ ରଖିଛି। ସେଥିପାଇଁ ରଥଯାତ୍ରା ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ସାଂସ୍କୃତିକ ଚେତନାର ଏକ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଅଂଶ।
Author: vandeutkal
ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ଵାଗତ ! ଆମେ ଏକ ଅଗ୍ରଣୀ ତଥା ବିଶ୍ୱସ୍ତ ସମ୍ବାଦ ପ୍ରକାଶକ, ଆପଣଙ୍କୁ ସର୍ବଶେଷ ଖବର, କ୍ରୀଡା, ବିଜ୍ଞାନ, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା, ମନୋରଞ୍ଜନ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଅଦ୍ୟତନ ପ୍ରଦାନ କରୁ | ଆମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ତୁମକୁ ସଠିକ୍ ଏବଂ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ଖବର ଯୋଗାଇବା, ତେଣୁ ତୁମେ ଦୁନିଆରେ କ’ଣ ଘଟୁଛି ସେ ବିଷୟରେ ଅବଗତ ରହିପାରିବ |