ଭୁବନେଶ୍ୱର : ପବିତ୍ର ନୀଳାଦ୍ରି ବିଜେ ଅବସରରେ ଆଜି ସାରା ଓଡ଼ିଶାରେ ଉତ୍ସାହ, ଭକ୍ତି ଓ ଗର୍ବର ସହ ପାଳନ ହେଉଛି ରସଗୋଲା ଦିବସ। ରଥଯାତ୍ରାର ଶେଷ ପର୍ବ ନୀଳାଦ୍ରି ବିଜେ ସହ ଜଡ଼ିତ ଏହି ଦିନ କେବଳ ଏକ ମିଷ୍ଟାନ୍ନକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଆୟୋଜିତ ଉତ୍ସବ ନୁହେଁ, ବରଂ ଓଡ଼ିଶାର ଶତାବ୍ଦୀ ପୁରୁଣା ପରମ୍ପରା, ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତି ଓ ଖାଦ୍ୟ ଐତିହ୍ୟର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରତୀକ। ରସଗୋଲା ଦିବସ ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟକୁ ବିଶ୍ୱ ଦରବାରରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ସହ ଆମର ଗୌରବମୟ ଇତିହାସକୁ ସ୍ମରଣ କରିବାର ଏକ ବିଶେଷ ଅବସର ହୋଇପାରିଛି।
ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକଜୀବନରେ ରସଗୋଲାର ସ୍ଥାନ ଅତୁଳନୀୟ। ଘରୋଇ ଉତ୍ସବ, ବିବାହ, ଜନ୍ମଦିନ, ପୂଜାପାଠ, ଅତିଥି ସତ୍କାର ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବଡ଼ ବଡ଼ ସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରସଗୋଲା ଏକ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ମିଠା ଭାବେ ସ୍ଥାନ ପାଇଛି। ଏହାର ନରମ ସ୍ୱାଦ, ରସାଳ ଗଠନ ଓ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତି ପ୍ରଣାଳୀ ଏହାକୁ ଅନ୍ୟ ମିଷ୍ଟାନ୍ନଠାରୁ ଅଲଗା ପରିଚୟ ଦେଇଛି। ସେହିପରି ରସଗୋଲା ଆଜି କେବଳ ଏକ ଖାଦ୍ୟ ନୁହେଁ, ବରଂ ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଭାବନା।
ନୀଳାଦ୍ରି ବିଜେ ଓ ରସଗୋଲାର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସମ୍ପର୍କ
ରଥଯାତ୍ରାର ଶେଷ ଦିନ ନୀଳାଦ୍ରି ବିଜେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନୀତି। ଶ୍ରୀଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରରୁ ଫେରି ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଅଭିମାନ କରିଥାନ୍ତି। କାରଣ ରଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ମହାପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇନଥାନ୍ତି। ଏହି ଅଭିମାନ ଭାଙ୍ଗିବା ପାଇଁ ମହାପ୍ରଭୁ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ରସଗୋଲା ଭେଟି ଦିଅନ୍ତି। ଏହାପରେ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଦ୍ୱାର ଖୋଲିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତି।
ଏହି ପରମ୍ପରା କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ରୀତିନୀତି ନୁହେଁ, ବରଂ ଓଡ଼ିଆ ଲୋକଜୀବନରେ ପ୍ରେମ, ସମ୍ମାନ ଓ ସମ୍ପର୍କର ଏକ ସୁନ୍ଦର ପ୍ରତୀକ। ଏହି କାରଣରୁ ନୀଳାଦ୍ରି ବିଜେ ଓ ରସଗୋଲା ପରସ୍ପର ସହ ଅତୁଟ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ ହୋଇ ରହିଛି ।
ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିରେ ରସଗୋଲାର ଐତିହାସିକ ଗୁରୁତ୍ୱ
ଅନେକ ଗବେଷକ ଓ ଇତିହାସବିଦ୍ଙ୍କ ମତରେ ରସଗୋଲାର ସମ୍ପର୍କ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତି ସହ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ରହିଆସିଛି । ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ବିଭିନ୍ନ ପରମ୍ପରା ଓ ଲୋକକଥାରେ ଏହାର ଉଲ୍ଲେଖ ମିଳିଥାଏ। ଓଡ଼ିଶାର ପାରମ୍ପରିକ ଛେନା ଆଧାରିତ ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ପ୍ରସ୍ତୁତିର ଇତିହାସ ମଧ୍ୟ ବହୁ ପୁରୁଣା। ସେହି ଐତିହ୍ୟର ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ନିଦର୍ଶନ ହେଉଛି ରସଗୋଲା। ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ ଓଡ଼ିଶାର ରସଗୋଲାର ସ୍ୱାଦ, ରଙ୍ଗ, ଗଠନ ଓ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପ୍ରଣାଳୀ ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳର ରସଗୋଲାଠାରୁ ଭିନ୍ନ। ଏହାର ଏହି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତା ହିଁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏହାକୁ ଜିଆଇ ସ୍ୱୀକୃତି ମିଳିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଥିଲା।
ରସଗୋଲା ଦିବସ ପାଳନର ଆରମ୍ଭ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ
୨୦୧୫ ମସିହାରେ ନୀଳାଦ୍ରି ବିଜେ ଦିନ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ମାଧ୍ୟମରେ “ରସଗୋଲା ଦିବସ” ପାଳନର ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଏହାର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା ଓଡ଼ିଶାର ରସଗୋଲାର ଐତିହାସିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଓ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତି ସହ ଏହାର ସମ୍ପର୍କକୁ ଲୋକଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା।
୨୦୧୬ ମସିହାରୁ ଏହି ଦିବସ ବ୍ୟାପକ ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯାଉଛି । ଆଜି ଏହା ଏକ ଜନଆନ୍ଦୋଳନର ରୂପ ନେଇଛି। ଦେଶ ଓ ବିଦେଶରେ ଥିବା ଓଡ଼ିଆମାନେ ମଧ୍ୟ ରସଗୋଲା ଦିବସ ପାଳନ କରି ନିଜ ସଂସ୍କୃତି ସହ ଜଡ଼ି ରହୁଛନ୍ତି।
ଜିଆଇ ଟ୍ୟାଗ୍ ପାଇବାର ସଂଘର୍ଷ
ରସଗୋଲାର ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ନେଇ ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି ଓଡ଼ିଶା ଓ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ଚାଲିଥିଲା। ଉଭୟ ରାଜ୍ୟ ଏହି ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ସହ ନିଜର ଐତିହାସିକ ସମ୍ପର୍କ ଦାବି କରିଥିଲେ। ତେବେ ଓଡ଼ିଶା ପକ୍ଷରୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ପରମ୍ପରା, ଐତିହାସିକ ଦଲିଲ, ଗବେଷଣା ପତ୍ର ଓ ଲୋକବିଶ୍ୱାସ ଆଧାରରେ ରସଗୋଲାର ଉତ୍ପତ୍ତି ସହ ରାଜ୍ୟର ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଥିଲା।
ଶେଷରେ ୨୦୧୯ ମସିହା ଜୁଲାଇ ୨୯ ତାରିଖରେ “ଓଡ଼ିଶା ରସଗୋଲା”କୁ ଜିଆଇ ଟ୍ୟାଗ୍ ମିଳିଥିଲା। ଏହା ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ଏକ ଐତିହାସିକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଥିଲା। ଜିଆଇ ଟ୍ୟାଗ୍ କେବଳ ଏକ ଆଇନଗତ ସ୍ୱୀକୃତି ନୁହେଁ, ବରଂ ଓଡ଼ିଶାର ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରମ୍ପରାର ଏକ ବଡ଼ ବିଜୟ ଭାବେ ପରିଗଣିତ ହୋଇଥିଲା।
ପୁରୀ ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ରସଗୋଲା ଦିବସର ଝଲକ
ପ୍ରତିବର୍ଷ ଭଳି ଏବର୍ଷ ମଧ୍ୟ ପୁରୀ ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ରସଗୋଲା ଦିବସ ପାଳନ କରାଯାଇଛି। ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସୁଦର୍ଶନ ପଟ୍ଟନାୟକ ଏକ ଭବ୍ୟ ବାଲୁକା କଳା ନିର୍ମାଣ କରି ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ, ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ରସଗୋଲାର ଐତିହ୍ୟକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଏହି କଳାକୃତି ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ବ୍ୟାପକ ପ୍ରଶଂସା ସାଉଁଟିଛି।
ଏହା ସହିତ ରାଜ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ, ସଚେତନତା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ, ସାଂସ୍କୃତିକ ଆୟୋଜନ ଓ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଅଭିଯାନ ମାଧ୍ୟମରେ ଦିବସକୁ ପାଳନ କରାଯାଉଛି।
ପାହାଳ ରସଗୋଲା କ୍ଲଷ୍ଟର : ଏକ ନୂଆ ଦିଗ
ଓଡ଼ିଶା ରସଗୋଲାର ବ୍ରାଣ୍ଡିଂ ଓ ବଜାର ବିସ୍ତାର ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଓ ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ବ୍ୟବସାୟୀ ସଂଘ ମିଳିତ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ପାହାଳକୁ ରସଗୋଲାର ପ୍ରମୁଖ ହବ୍ ଭାବେ ଗଢ଼ି ତୋଳିବା ପାଇଁ କ୍ଲଷ୍ଟର ଏବଂ କମନ୍ ଫାସିଲିଟି ସେଣ୍ଟର ପ୍ରକଳ୍ପ ହାତକୁ ନିଆଯାଇଛି।
ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ମାଧ୍ୟମରେ ମିଠା କାରିଗରଙ୍କୁ ଆଧୁନିକ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ, ଉନ୍ନତ ଯନ୍ତ୍ରପାତି, ଗୁଣବତ୍ତା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ରପ୍ତାନି ସୁବିଧା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯିବ। ଏହା ଫଳରେ ଓଡ଼ିଶାର ରସଗୋଲା ଦେଶ ବାହାରେ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଲୋକପ୍ରିୟ ହେବା ସହ ହଜାର ହଜାର କାରିଗରଙ୍କ ଜୀବିକାରେ ସକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ । ଏହାର ଅଂଶ ସ୍ୱରୂପ ପାହାଳରେ କମନ୍ ଫାସିଲିଟି ସେଣ୍ଟର (ସିଏଫସି) ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଜମି ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି । ଏହି କେନ୍ଦ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ମିଠା କାରିଗରମାନଙ୍କୁ ଏକାଠି କରାଯିବା ସହ ସେମାନଙ୍କ ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ, ଗୁଣାତ୍ମକ ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ଆଧୁନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ବ୍ୟବହାର ଉପରେ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯିବ। ଏହା ସହ ଉନ୍ନତ ପ୍ୟାକେଜିଂ, ବ୍ରାଣ୍ଡିଂ ଓ ବିପଣନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ଓଡ଼ିଶା ରସଗୋଲାକୁ ଦେଶ ଓ ବିଦେଶର ବଜାରରେ ପହଞ୍ଚାଇବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖାଯାଇଛି। ଏହି ପ୍ରୟାସ ଦ୍ୱାରା ମିଠା କାରିଗରଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ସୁଦୃଢ଼ ହେବା ସହ ରସଗୋଲା ଶିଳ୍ପର ବିକାଶକୁ ନୂଆ ଦିଗ ମିଳିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
ରସଗୋଲା : ଓଡ଼ିଶାର ମିଠା ପରିଚୟ
ରସଗୋଲା ଆଜି ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ସାଂସ୍କୃତିକ ଦୂତ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଯେପରି ରଥଯାତ୍ରା, କୋଣାର୍କ, ଚିଲିକା ଓ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାର ପରିଚୟ ବହନ କରେ, ସେହିପରି ରସଗୋଲା ମଧ୍ୟ ରାଜ୍ୟର ମିଠା ଐତିହ୍ୟକୁ ବିଶ୍ୱ ଦରବାରରେ ପହଞ୍ଚାଉଛି।
ନୀଳାଦ୍ରି ବିଜେର ଏହି ପବିତ୍ର ଦିନରେ ରସଗୋଲା ଦିବସ ଆମକୁ ଆମ ସମୃଦ୍ଧ ପରମ୍ପରା, ଆସ୍ଥା, ଖାଦ୍ୟ ସଂସ୍କୃତି ଓ ଜଗନ୍ନାଥ ଚେତନାକୁ ସ୍ମରଣ କରାଇଥାଏ। ଏହା କେବଳ ଏକ ଉତ୍ସବ ନୁହେଁ, ବରଂ ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତାର ଏକ ଗର୍ବିତ ପ୍ରକାଶ। ରସଗୋଲାର ମଧୁରତା ଭଳି ଓଡ଼ିଶାର ଏହି ଗୌରବମୟ ଐତିହ୍ୟ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅମ୍ଳାନ ରହୁ, ଏହାହିଁ ରସଗୋଲା ଦିବସର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସନ୍ଦେଶ।
Author: vandeutkal
ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ଵାଗତ ! ଆମେ ଏକ ଅଗ୍ରଣୀ ତଥା ବିଶ୍ୱସ୍ତ ସମ୍ବାଦ ପ୍ରକାଶକ, ଆପଣଙ୍କୁ ସର୍ବଶେଷ ଖବର, କ୍ରୀଡା, ବିଜ୍ଞାନ, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା, ମନୋରଞ୍ଜନ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଅଦ୍ୟତନ ପ୍ରଦାନ କରୁ | ଆମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ତୁମକୁ ସଠିକ୍ ଏବଂ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ଖବର ଯୋଗାଇବା, ତେଣୁ ତୁମେ ଦୁନିଆରେ କ’ଣ ଘଟୁଛି ସେ ବିଷୟରେ ଅବଗତ ରହିପାରିବ |