ଭୁବନେଶ୍ୱର : ଓଡ଼ିଶାର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରମ୍ପରା ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟରେ ରଥଯାତ୍ରାର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ ରହିଛି । ଏହି ମହାନ ଉତ୍ସବର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ହେଉଛି ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରା। ଶ୍ରୀଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରରେ ସପ୍ତାହବ୍ୟାପୀ ବିରାଜମାନ ହେବା ପରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ, ବଡ଼ଭାଇ ବଳଭଦ୍ର ଏବଂ ଭଉଣୀ ସୁଭଦ୍ରା ନିଜ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ଫେରିବା ପାଇଁ ଯେଉଁ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି, ତାହାକୁ ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଅପେକ୍ଷା ଓ ଆନନ୍ଦର ଏକ ପବିତ୍ର ମୁହୂର୍ତ୍ତ।
ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରା ଦିନ ସକାଳୁ ପୁରୀ ବଡ଼ଦାଣ୍ଡରେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଅସୀମ ସମାଗମ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ରଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଯେପରି ଭକ୍ତମାନେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରକୁ ନେଇଥାନ୍ତି, ସେହିପରି ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ପୁଣି ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ଫେରାଇ ଆଣନ୍ତି। ତିନୋଟି ବିଶାଳ ରଥ ତାଳଧ୍ୱଜ, ଦର୍ପଦଳନ ଓ ନନ୍ଦିଘୋଷ ଧୀରେ ଧୀରେ ବଡ଼ଦାଣ୍ଡ ଅତିକ୍ରମ କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଥାଏ। ରଥର ଦଉଡ଼ି ଟାଣିବାକୁ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭକ୍ତ ନିଜକୁ ଭାଗ୍ୟବାନ ମନେ କରନ୍ତି।
ମାଉସୀ ମା’ଙ୍କ ପୋଡ଼ପିଠା ଭୋଗ :
ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରାର ଅନ୍ୟତମ ଆକର୍ଷଣ ହେଉଛି ମାଉସୀ ମା’ ମନ୍ଦିରରେ ପୋଡ଼ପିଠା ଭୋଗ। ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି ଯେ, ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ଫେରିବା ବାଟରେ ମହାପ୍ରଭୁ ନିଜ ମାଉସୀଙ୍କ ଘରେ ଅଟକି ଏହି ପ୍ରିୟ ଭୋଗ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଅଟା, ଛେନା, ଘିଅ, ଚିନି, ଗୁଜୁରାତି ଓ ଲବଙ୍ଗରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏହି ପାରମ୍ପରିକ ପିଠା ଶ୍ରୀଜୀଉଙ୍କ ନିକଟରେ ଭୋଗ ଲାଗିବା ପରେ ରଥ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଥାଏ। ଓଡ଼ିଆ ଘରେ ଘରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିବା ଏହି ପାରମ୍ପରିକ ପିଠା ପ୍ରତି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଭଲପାଇବାର କାହାଣୀ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବେଶ୍ ଲୋକପ୍ରିୟ। ଏହି ପରମ୍ପରା ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିର ଲୋକାଭିମୁଖୀ ଚରିତ୍ରକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିଥାଏ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ନାରାୟଣ ଭେଟ :
ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରାର ଆଉ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ନୀତି ହେଉଛି ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ନାରାୟଣ ଭେଟ। ମରିଚିକୋଟ ନିକଟରେ ନନ୍ଦିଘୋଷ ରଥ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପାଲିଙ୍କିରେ ବିଜେ କରି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ସହ ଭେଟ କରନ୍ତି। ଏହି ନୀତି ଦାମ୍ପତ୍ୟ ସ୍ନେହ, ଅଭିମାନ ଓ ମିଳନର ଏକ ସୁନ୍ଦର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ପରିଚିତ। ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାମାଳ ପାଇବା ପରେ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ଫେରିଯାଆନ୍ତି।
ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରା କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ଉତ୍ସବ ନୁହେଁ, ଏହା ଭକ୍ତି, ପରମ୍ପରା ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଚେତନାର ଏକ ମହାମିଳନ। ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଏହି ଫେରା ଯାତ୍ରା ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମନରେ ନୂଆ ଆଶା, ବିଶ୍ୱାସ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଆନନ୍ଦ ସଞ୍ଚାର କରିଥାଏ।
ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରା ପରେ ଶ୍ରୀଜୀଉମାନେ ରଥ ଉପରେ ଅବସ୍ଥାନ କରି ସୁନାବେଶ ପାଳନ କରନ୍ତି। ସୁନାର ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜ୍ଜିତ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଦେଶ-ବିଦେଶରୁ ଭକ୍ତମାନେ ପୁରୀକୁ ଧାଇଁ ଆସନ୍ତି। ଏହା ପରେ ଅଧରପଣା ଓ ନୀଳାଦ୍ରି ବିଜେ ଭଳି ନୀତି ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଶ୍ରୀଜୀଉମାନେ ପୁଣି ରତ୍ନସିଂହାସନକୁ ଫେରନ୍ତି।
ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରା ଏକ ଗଭୀର ବାର୍ତ୍ତା ବହନ କରେ। ଏହା ମଣିଷକୁ ନିଜ ମୂଳ, ସଂସ୍କୃତି ଓ ଧାର୍ମିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ପ୍ରତି ଫେରି ଆସିବାର ପ୍ରେରଣା ଦିଏ । ଜୀବନରେ ଯେତେ ବ୍ୟସ୍ତତା ଓ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା ଆସୁନାହିଁ କାହିଁକି, ନିଜ ଆତ୍ମିକ ଚେତନା ସହିତ ସଂଯୋଗ ରଖିବାର ସନ୍ଦେଶ ଏହି ଯାତ୍ରା ପ୍ରଦାନ କରେ।
ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରା ଜାତି, ଧର୍ମ ଓ ବର୍ଣ୍ଣର ସମସ୍ତ ସୀମାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକ ସୂତ୍ରରେ ବାନ୍ଧି ରଖେ। ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଏହି ଫେରା ଯାତ୍ରା ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ନୂଆ ଆଶା, ଭକ୍ତି ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉତ୍ସାହ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ। ସେଥିପାଇଁ ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରା କେବଳ ରଥର ଗତି ନୁହେଁ, ଏହା ଭକ୍ତିର ପ୍ରବାହ, ପରମ୍ପରାର ପୁନର୍ଜାଗରଣ ଏବଂ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଗାଧ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ଉଦାହରଣ।
ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରା ଦିନ ତିନି ରଥ ପୁଣିଥରେ ଶ୍ରୀଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରରୁ ବଡ଼ଦାଣ୍ଡ ଦେଇ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଅଭିମୁଖେ ଗଡ଼ିଥାଏ। ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭକ୍ତ ରଥର ଦଉଡ଼ି ଟାଣି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଲାଭ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ରହନ୍ତି। ଏହି ଦିନ ପୁରୀ ସହର ଭକ୍ତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଉଲ୍ଲାସରେ ମୁଖରିତ ହୋଇଉଠେ।
ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରା କେବଳ ରଥ ଫେରିବାର ଉତ୍ସବ ନୁହେଁ, ଏହା ମାନବ ଜୀବନର ଏକ ଗଭୀର ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇଥାଏ। ଜୀବନର ଯାତ୍ରାରେ ଯେତେ ଦୂର ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ମୂଳ, ସଂସ୍କୃତି ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା ପ୍ରତି ଫେରି ଆସିବାର ପ୍ରେରଣା ଏହି ଉତ୍ସବ ଦେଇଥାଏ। ଓଡ଼ିଶାର ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟରେ ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରା ଏକ ଅନନ୍ୟ ପରମ୍ପରା। ଏହା ଭକ୍ତି, ସମର୍ପଣ, ଭ୍ରାତୃତ୍ୱ ଓ ଏକତାର ସନ୍ଦେଶ ବହନ କରି ପ୍ରତିବର୍ଷ କୋଟି କୋଟି ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଦେଇଥାଏ।
ପ୍ରତିବର୍ଷ ଆଷାଢ଼ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଦଶମୀ ତିଥିରେ ପାଳିତ ହେଉଥିବା ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରା ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବ। ଏହି ଦିନ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର ଓ ସୁଭଦ୍ରା ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରରୁ ରଥାରୂଢ଼ ହୋଇ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ଫେରନ୍ତି ।
ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ରଥଯାତ୍ରାକୁ ତିନୋଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ପ୍ରଥମେ ରଥଯାତ୍ରା, ପରେ ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରରେ ବାସ ଏବଂ ଶେଷରେ ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରା ସହ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ବିଜେ। ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ରଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଉତ୍ତରାଭିମୁଖୀ ଓ ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଦକ୍ଷିଣାଭିମୁଖୀ ଭାବେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବା ସମାନ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରାରେ ଶ୍ରୀବିଗ୍ରହଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ ଏବଂ ଜୀବନର ଶେଷ କାଳରେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତିର ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳେ। ଏହା କେବଳ ପାପ କ୍ଷୟ କରେ ନାହିଁ, ବରଂ ଭକ୍ତଙ୍କ ଜୀବନରେ ସୁଖ, ଶାନ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଆଣିଥାଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି।
ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁଯାୟୀ, ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରାରେ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଓ ନାମ ସ୍ମରଣ କଲେ ଜନ୍ମଜନ୍ମାନ୍ତରର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ ଏବଂ ଜୀବନର ଶେଷ କାଳରେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତିର ଆଶୀର୍ବାଦ ଲାଭ ହୁଏ। ସେଥିପାଇଁ ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରା କେବଳ ଏକ ପର୍ବ ନୁହେଁ, ବରଂ ଭକ୍ତି, ବିଶ୍ୱାସ ଓ ମୁକ୍ତିର ଏକ ମହାନ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଅନୁଭୂତି।
Author: vandeutkal
ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ଵାଗତ ! ଆମେ ଏକ ଅଗ୍ରଣୀ ତଥା ବିଶ୍ୱସ୍ତ ସମ୍ବାଦ ପ୍ରକାଶକ, ଆପଣଙ୍କୁ ସର୍ବଶେଷ ଖବର, କ୍ରୀଡା, ବିଜ୍ଞାନ, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା, ମନୋରଞ୍ଜନ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଅଦ୍ୟତନ ପ୍ରଦାନ କରୁ | ଆମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ତୁମକୁ ସଠିକ୍ ଏବଂ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ଖବର ଯୋଗାଇବା, ତେଣୁ ତୁମେ ଦୁନିଆରେ କ’ଣ ଘଟୁଛି ସେ ବିଷୟରେ ଅବଗତ ରହିପାରିବ |