ଭୁବନେଶ୍ୱର : ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ରଥଯାତ୍ରା କେବଳ ଏକ ପର୍ବ ନୁହେଁ, ବରଂ ଭକ୍ତି, ପରମ୍ପରା ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତାର ଏକ ମହାମିଳନ। ପ୍ରତିବର୍ଷ ଆଷାଢ଼ ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱିତୀୟା ତିଥିରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ, ବଡ଼ଭାଇ ବଳଭଦ୍ର ଓ ଭଉଣୀ ସୁଭଦ୍ରା ରଥାରୂଢ଼ ହୋଇ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରୁ ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରକୁ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଅନେକଙ୍କ ମନରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ ମହାପ୍ରଭୁ କାହିଁକି ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଆନ୍ତି ? ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିର କ’ଣ ? ରାଣୀ ଗୁଣ୍ଡିଚାଙ୍କ ସହ କଣ ରହିଛି ଜଡ଼ିତ କାହାଣୀ ?
ଗୁଣ୍ଡିଚା ଘର ସହ ଜଡ଼ିତ ରହିଛି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଜନ୍ମଭୂମିର କାହାଣୀ
ପୁରାଣ ଓ ଲୋକକଥା ଅନୁଯାୟୀ, ଶ୍ରୀଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରକୁ କେବଳ ଏକ ମନ୍ଦିର ଭାବରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ବା “ଗୁଣ୍ଡିଚା ଘର” ଭାବେ ମଧ୍ୟ ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଏ। ଏହା ପଛରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୋଚକ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ କାହାଣୀ ରହିଛି।
କଥା ଅନୁସାରେ, ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜାରା ଶବରଙ୍କ ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ। ପରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାର୍ଥିବ ଶରୀରର ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଭଗବାନଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଶରୀର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅଗ୍ନିରେ ବିଲୀନ ହୋଇନଥିଲା। ସେତେବେଳେ ବାଣୀ ହୋଇଥିଲା ଯେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଅଂଶକୁ ସମୁଦ୍ରରେ ବିସର୍ଜନ କରାଯାଉ।
ଦୈବୀ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ସେହି ପବିତ୍ର ଅଂଶକୁ ମହୋଦଧିରେ ବିସର୍ଜନ କରାଯାଇଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେହି ଦିବ୍ୟ ଦାରୁ (କାଠ) ସମୁଦ୍ରରେ ଭାସି ଓଡ଼ିଶା ଉପକୂଳରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ସ୍ୱପ୍ନାଦେଶ ପାଇ ସେହି ଦାରୁକୁ ଆଣି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସଂରକ୍ଷିତ କରିଥିଲେ, ଯାହା ପରେ ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିର ସହ ଜଡ଼ିତ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି।
ଏହାପରେ ଜଣେ ରହସ୍ୟମୟ ବୃଦ୍ଧ କାରିଗର ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି ଦାରୁରୁ ଦେବମୂର୍ତ୍ତି ନିର୍ମାଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କଲେ। ସେ ଏକ ସର୍ତ୍ତ ରଖିଥିଲେ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି ସମୟରେ କେହି ଦ୍ୱାର ଖୋଲିବେ ନାହିଁ । କିଛି ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭିତରୁ କାମର ଶବ୍ଦ ଆସୁଥିଲା। କିନ୍ତୁ ପରେ ଶବ୍ଦ ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବାରୁ ରାଜା ଓ ରାଣୀ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଦେଇଥିଲେ।
ଦ୍ୱାର ଖୋଲିବା ପରେ ଦେଖାଗଲା ଯେ ବୃଦ୍ଧ କାରିଗର ସେଠାରେ ନାହାଁନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତିନିଟି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ମୂର୍ତ୍ତି ରହିଛି। ଲୋକବିଶ୍ୱାସ ଅନୁଯାୟୀ, ସେହି ବୃଦ୍ଧ ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ, ସ୍ୱୟଂ ବିଶ୍ୱକର୍ମା କିମ୍ବା ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଥିଲେ। ସେହି ଅଧାଗଢ଼ା ମୂର୍ତ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ପରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଆଜି ଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର ଓ ସୁଭଦ୍ରା ଭାବେ ପୂଜା ପାଉଛନ୍ତି।
ଏହି କାହାଣୀ ସହ ଜଡ଼ିତ ଆଉ ଏକ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି ଯେ, ମହାପ୍ରଭୁ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ କହିଥିଲେ ଯେ ବର୍ଷକୁ ଥରେ ତାଙ୍କୁ ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ନେଇଯିବା ପାଇଁ। ସେହି ପରମ୍ପରାର ସ୍ମୃତିରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ରଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ମହାପ୍ରଭୁ, ବଳଭଦ୍ର ଓ ସୁଭଦ୍ରା ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଆନ୍ତି ଏବଂ ନଅ ଦିନ ସେଠାରେ ରହିବା ପରେ ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରାରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ଫେରନ୍ତି।
ସେଥିପାଇଁ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିର କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ସ୍ଥାନ ନୁହେଁ, ବରଂ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଲୀଳା, ଆବିର୍ଭାବ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସ୍ମୃତି ସହ ଜଡ଼ିତ ଏକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକ୍ଷେତ୍ର।
ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିର କ’ଣ ଓ ତା’ ମହତ୍ତ୍ୱ ?
ପୁରାଣ ଏବଂ ଲୋକବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିର ହେଉଛି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ମାଉସୀ ଘର। ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ “ଜନକପୁର” ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାଏ। ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି ଯେ, ବର୍ଷକୁ ଥରେ ମହାପ୍ରଭୁ ନିଜ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ସହ ମିଳିବା ଏବଂ ମାଉସୀ ଘର ଭ୍ରମଣ କରିବା ପାଇଁ ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ରାଣୀ ଗୁଣ୍ଡିଚାଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ କାହାଣୀ
ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣ ଓ ଲୋକକଥା ଅନୁଯାୟୀ, ମାଳବ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଗୁଣ୍ଡିଚା। ରାଣୀଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମହାପ୍ରଭୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ତାଙ୍କ ନାମରେ ନିର୍ମିତ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଇ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦିଅନ୍ତି ବୋଲି ଲୋକବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି।
ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତି ମହାପ୍ରଭୁ
ରଥଯାତ୍ରାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବାର୍ତ୍ତା ହେଉଛି ସାର୍ବଜନୀନତା। ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ଯାଇପାରୁନଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେବା ପାଇଁ ମହାପ୍ରଭୁ ନିଜେ ରଥରେ ବସି ବାହାରକୁ ଆସନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ଜାତି, ଧର୍ମ, ବର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ଦେଶର କୌଣସି ଭେଦଭାବ ନଥାଏ। ସମସ୍ତେ ରଥ ଦଉଡ଼ି ଟାଣି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଲାଭ କରନ୍ତି।
୯ ଦିନର ବାସ
ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଓ ଭାଇ-ଭଉଣୀ ପ୍ରାୟ ୯ ଦିନ ରହିଥାନ୍ତି । ଏହି ସମୟରେ ଭକ୍ତମାନେ ଆଡ଼ପ ମଣ୍ଡପରେ ଶ୍ରୀଜିଉମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିଥାନ୍ତି । ୯ ଦିନ ପରେ ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରାରେ ସେମାନେ ପୁଣି ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ଫେରି ଆସନ୍ତି।
ଭକ୍ତି ଓ ପ୍ରେମର ପ୍ରତୀକ
ଗୁଣ୍ଡିଚା ଯାତ୍ରା କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରା ନୁହେଁ, ଏହା ଭକ୍ତ ଓ ଭଗବାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଅତୁଟ ସମ୍ପର୍କର ପ୍ରତୀକ। ଏହି ଯାତ୍ରା ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ, ଭଗବାନ କେବଳ ମନ୍ଦିର ଭିତରେ ସୀମିତ ନୁହଁନ୍ତି; ସେ ନିଜ ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଭାବରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।
ସେଥିପାଇଁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ରଥଯାତ୍ରା ଆସିଲେ କୋଟି କୋଟି ଭକ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଏକ ଅଲଗା ଉତ୍ସାହ ଦେଖାଯାଏ। ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଗୁଣ୍ଡିଚା ଯାତ୍ରା ଭକ୍ତି, ପ୍ରେମ ଓ ସମରସତାର ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଉଦାହରଣ ଭାବେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଅବିଚଳିତ ରହିଛି।
ଗୋକୁଳ-ବୃନ୍ଦାବନ ଯାତ୍ରାର ପ୍ରତୀକ
ବୈଷ୍ଣବ ପରମ୍ପରାରେ ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରକୁ ବୃନ୍ଦାବନ ଓ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ଦ୍ୱାରକାର ପ୍ରତୀକ ବୋଲି ମନାଯାଏ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଯେପରି ବୃନ୍ଦାବନର ଗୋପୀ ଓ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରି ଯାଇଥିଲେ, ସେହିପରି ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଇ ନିଜ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦିଅନ୍ତି। ତେଣୁ ଏହି ଯାତ୍ରାକୁ ପ୍ରେମ ଓ ଭକ୍ତିର ମିଳନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଗୁଣ୍ଡିଚା ଯାତ୍ରା କେବଳ ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ଯାତ୍ରା ନୁହେଁ, ଏହା ଭକ୍ତି, ପ୍ରେମ, ସମର୍ପଣ ଓ ସମରସତାର ଏକ ମହାନ ପ୍ରତୀକ। ଏହି ଯାତ୍ରା ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ, ଭଗବାନ କେବଳ ମନ୍ଦିର ଭିତରେ ନୁହେଁ, ସେ ନିଜ ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଭାବରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। ସେଥିପାଇଁ ରଥଯାତ୍ରା ଓ ଗୁଣ୍ଡିଚା ଯାତ୍ରା ଆଜି ମଧ୍ୟ କୋଟି କୋଟି ଭକ୍ତଙ୍କ ଆସ୍ଥା ଓ ଭାବନାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ହୋଇ ରହିଛି।
Author: vandeutkal
ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ଵାଗତ ! ଆମେ ଏକ ଅଗ୍ରଣୀ ତଥା ବିଶ୍ୱସ୍ତ ସମ୍ବାଦ ପ୍ରକାଶକ, ଆପଣଙ୍କୁ ସର୍ବଶେଷ ଖବର, କ୍ରୀଡା, ବିଜ୍ଞାନ, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା, ମନୋରଞ୍ଜନ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଅଦ୍ୟତନ ପ୍ରଦାନ କରୁ | ଆମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ତୁମକୁ ସଠିକ୍ ଏବଂ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ଖବର ଯୋଗାଇବା, ତେଣୁ ତୁମେ ଦୁନିଆରେ କ’ଣ ଘଟୁଛି ସେ ବିଷୟରେ ଅବଗତ ରହିପାରିବ |