କୋରାପୁଟ : ଓଡ଼ିଶାର ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିର କଥା ଉଠିଲେ ସାଧାରଣତଃ ପୁରୀ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରର ନାମ ପ୍ରଥମେ ମନକୁ ଆସେ । କିନ୍ତୁ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ମହିମା ଓ ପରମ୍ପରା କେବଳ ପୁରୀରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଓଡ଼ିଶାର ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତି ନିଜସ୍ୱ ରୂପରେ ବିକଶିତ ହୋଇଛି । ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାର ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ କୋଟିଆର ରଥଯାତ୍ରା ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ବହନ କରେ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅନେକ ଭକ୍ତ “ଆଦିମ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର” ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଅଭିହିତ କରନ୍ତି।
କୋଟିଆର ରଥଯାତ୍ରାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିଶେଷତ୍ୱ ହେଉଛି, ଏଠାରେ ରଥଯାତ୍ରା ଦିନ ରଥ ବାହାରିଥାଏ କିନ୍ତୁ ରଥ ଟଣାଯାଏ ପରଦିନ। ଏହି ପରମ୍ପରା ଶୁଣିବାକୁ ଯେତିକି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଲାଗେ, ତାହା ପଛରେ ରହିଥିବା ଲୋକବିଶ୍ୱାସ ଓ ଧାର୍ମିକ ଆସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ସେତିକି ଗଭୀର। ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଏହି ପ୍ରଥା ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବେ ପାଳିତ ହୋଇଆସୁଛି ଏବଂ ଅଞ୍ଚଳବାସୀ ଏହାକୁ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବୋଲି ମାନିଥାନ୍ତି ।
ସ୍ଥାନୀୟ ପୁରୋହିତଙ୍କ ମତାନୁସାରେ, ରଥଯାତ୍ରା ଦିନ ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ବିଧିବଦ୍ଧ ଭାବେ ରଥାରୂଢ଼ କରାଯାଏ। ଏହା ପରେ ରାତିସାରା ଭଜନ, କୀର୍ତ୍ତନ, ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା ଓ ବିଭିନ୍ନ ନୀତିକାନ୍ତି ଚାଲିଥାଏ। ଏହି ସମସ୍ତ ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଶେଷ ହେବା ପରେ ହିଁ ରଥ ଟାଣିବା ଶୁଭ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି। ସେଥିପାଇଁ ରଥଯାତ୍ରା ପରଦିନ ଏଠାରେ ରଥ ଟଣାଯାଏ ତାହାପୁଣି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଶୁଭ ସମୟରେ।
ଏହି ପରମ୍ପରା କେବଳ ଧାର୍ମିକ ନୁହେଁ, ଏହା ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନଶୈଳୀ ଓ ସାମାଜିକ ବନ୍ଧନର ଏକ ଅଂଶ। ରଥ ଟାଣିବା ଦିନ ଆଖପାଖର ଗ୍ରାମରୁ ଶତାଧିକ ଲୋକ କୋଟିଆରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି। କେହି ଭକ୍ତିଭାବରେ ରଥ ଟାଣନ୍ତି, ତ କେହି ରଥ ପାଖରେ ଚାଲି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ନାମ ସଙ୍କୀର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି । ଯାହା ସମଗ୍ର ପରିବେଶ ଭକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହରେ ଭରିଯାଏ।
କୋଟିଆ ରଥଯାତ୍ରାର ଆଉ ଏକ ନିଆରା ଦିଗ ହେଉଛି ଏଠାରେ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତି ସହ ଆଦିବାସୀ ପରମ୍ପରାର ମିଶ୍ରଣ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । କୋରାପୁଟ ଅଞ୍ଚଳର ବିଭିନ୍ନ ଜନଜାତି ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଏହି ଉତ୍ସବରେ ଭାଗ ନିଅନ୍ତି । ଏହି ଅବସରରେ ଢୋଲ, ନିଶାଣ, ମହୁରୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାରମ୍ପରିକ ବାଦ୍ୟର ତାଳରେ ଲୋକନୃତ୍ୟ ପରିବେଷଣ କରାଯାଏ। ଏହା ରଥଯାତ୍ରାକୁ କେବଳ ଧାର୍ମିକ ଉତ୍ସବ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ବୃହତ ସାଂସ୍କୃତିକ ମହୋତ୍ସବର ରୂପ ଦେଇଥାଏ।
କୋଟିଆର ଏହି ରଥଯାତ୍ରାକୁ ନେଇ ଅନେକ ଲୋକକଥା ଓ ବିଶ୍ୱାସ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଚଳିତ ଅଛି। ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଯେ, ରଥର ରସି ଟାଣିଲେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ କୃପା ଲାଭ ହୁଏ ଏବଂ ଜୀବନର ବିଭିନ୍ନ ବାଧା ଦୂର ହୁଏ। ସେଥିପାଇଁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ରଥ ଟାଣିବା ପାଇଁ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅସାଧାରଣ ଉତ୍ସାହ ଦେଖାଯାଏ।
ଆଧୁନିକ ସମୟରେ ଅନେକ ପରମ୍ପରା ବଦଳିଯାଉଥିବା ବେଳେ କୋଟିଆର ଏହି ରଥଯାତ୍ରା ଆଜି ମଧ୍ୟ ନିଜର ମୌଳିକତାକୁ ବଜାୟ ରଖିଛି। ଏହା କେବଳ ଏକ ଉତ୍ସବ ନୁହେଁ, ବରଂ ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକଙ୍କ ଆସ୍ଥା, ପରମ୍ପରା ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଗୌରବର ପ୍ରତୀକ।
ସେଥିପାଇଁ ଆଦିମ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର କୋଟିଆର ରଥଯାତ୍ରା ଓଡ଼ିଶାର ରଥଯାତ୍ରା ପରମ୍ପରା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ନିଆରା ସ୍ଥାନ ଦଖଲ କରିଛି। ରଥଯାତ୍ରା ଦିନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଦିନକ ପରେ ରଥ ଟଣାଯିବାର ଏହି ପ୍ରଥା ଆଜି ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତ ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କୁ ସମାନ ଭାବରେ ଆକର୍ଷିତ କରୁଛି ଏବଂ କୋଟିଆର ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରୁଛି।
ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ଜିଲ୍ଲାପାଳଙ୍କ ସମେତ ବିଧାୟକ :
ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ରଥଯାତ୍ରାରେ ରାଜାଙ୍କ ଛେରାପହଁରା କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବତନ ସରପଞ୍ଚ ସିଧେଶ୍ୱର ଗେମେଲଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯିବାପରେ ଉପରୋକ୍ତ ଅତିଥିଙ୍କ ସମେତ ଜିଲ୍ଲାପାଳ ଶ୍ରୀଯୁକ୍ତ ମନୋଜ ସତ୍ୟବାନ ମହାଜନ, ଜିଲ୍ଲା ଆରକ୍ଷୀ ଅଧିକ୍ଷକ ରୋହିତ ବର୍ମା, ସିଡିପିଓ ବେଣୁଧର ଶବର, ଏଡିଏମ, ସୁନାବେଡା ଏସଡିପିଓ, ତହସିଲଦାରଙ୍କ ସହ ବ୍ଲକ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ କର୍ମଚାରୀ ଏବଂ ସୀମାନ୍ତବାସୀ ମିଳିମିଶି ରଥ ଟାଣି ଅଙ୍ଗନବାଡ଼ି କେନ୍ଦ୍ରରେ ହୋଇଥିବା ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିର ବା ମାଉଁସି ମା’ଘରେ ରଥ ପହଞ୍ଚାଇଥିଲେ ।
କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାର ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ କୋଟିଆ କେବଳ ଭୌଗୋଳିକ କାରଣରୁ ନୁହେଁ, ଏହି ନିଆରା ରଥଯାତ୍ରା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସମଗ୍ର ଓଡ଼ିଶାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ରଖିଛି। ପୁରୀରେ ରଥଯାତ୍ରା ଦିନ ରଥ ଟଣା ହେଉଥିବା ବେଳେ କୋଟିଆରେ ଏହି ପରମ୍ପରା ଟିକେ ଭିନ୍ନ। ଏଠାରେ ରଥଯାତ୍ରା ଦିନ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପହଣ୍ଡି ଓ ରଥାରୋହଣ ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ରଥ ଟଣାଯାଏ ପରଦିନ। ଏହି ଅନନ୍ୟ ପରମ୍ପରା ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ପାଳନ ହୋଇଆସୁଛି ଏବଂ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଆସ୍ଥାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ହୋଇ ରହିଛି।
ବିଶେଷ କଥା ହେଉଛି, ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ କୋଟିଆର ରଥଯାତ୍ରା ପ୍ରତିବର୍ଷ ହଜାର ହଜାର ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଛି। ରଥ ଟାଣିବାର ଏହି ନିଆରା ପରମ୍ପରା କୋଟିଆକୁ ଓଡ଼ିଶାର ଅନ୍ୟ ରଥଯାତ୍ରାଠାରୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ଦେଇଛି। ଏହା କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ଉତ୍ସବ ନୁହେଁ, ବରଂ ଲୋକବିଶ୍ୱାସ, ସାମୁଦାୟିକ ଏକତା ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଗୌରବର ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରତୀକ।
Author: vandeutkal
ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ଵାଗତ ! ଆମେ ଏକ ଅଗ୍ରଣୀ ତଥା ବିଶ୍ୱସ୍ତ ସମ୍ବାଦ ପ୍ରକାଶକ, ଆପଣଙ୍କୁ ସର୍ବଶେଷ ଖବର, କ୍ରୀଡା, ବିଜ୍ଞାନ, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା, ମନୋରଞ୍ଜନ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଅଦ୍ୟତନ ପ୍ରଦାନ କରୁ | ଆମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ତୁମକୁ ସଠିକ୍ ଏବଂ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ଖବର ଯୋଗାଇବା, ତେଣୁ ତୁମେ ଦୁନିଆରେ କ’ଣ ଘଟୁଛି ସେ ବିଷୟରେ ଅବଗତ ରହିପାରିବ |