ଆଜିର ଡିଜିଟାଲ୍ ଯୁଗରେ ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନରେ ସ୍କ୍ରିନସଟ ନେବା ଏକ ସାଧାରଣ ଅଭ୍ୟାସ ପାଲଟିଯାଇଛି। କୌଣସି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥ୍ୟ, ଫଟୋ, ମେସେଜ କିମ୍ବା ଦରକାରୀ ସୂଚନା ଦେଖିବା ମାତ୍ରେ ଅନେକେ ତୁରନ୍ତ ତାହାର ସ୍କ୍ରିନସଟ ନେଇ ରଖିଦିଅନ୍ତି। ସାଧାରଣତଃ ଏହା ଭାବାଯାଏ ଯେ, ସ୍କ୍ରିନସଟ ନେଇ ରଖିଲେ ସୂଚନା ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବ ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ ସମୟରେ ସହଜରେ ମିଳିଯିବ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ଆମ ସ୍ମୃତିଶକ୍ତି ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରେ ବୋଲି ଏକ ଗବେଷଣାରେ ଦାବି କରାଯାଇଛି।
ଗବେଷକମାନଙ୍କ ମତାନୁସାରେ, କୌଣସି ଦୃଶ୍ୟ କିମ୍ବା ସୂଚନାକୁ ଫଟୋ କିମ୍ବା ସ୍କ୍ରିନସଟ ମାଧ୍ୟମରେ ସଂରକ୍ଷଣ କରିଦେଲେ ଆମ ମସ୍ତିଷ୍କ ସେହି ବିଷୟକୁ ନିଜ ସ୍ମୃତିରେ ରଖିବା ପାଇଁ କମ ପ୍ରୟାସ କରିପାରେ। ଏହି ପ୍ରଭାବକୁ ‘ଫଟୋ-ଟେକିଂ ଇମ୍ପେୟାରମେଣ୍ଟ ଇଫେକ୍ଟ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସରଳ ଭାଷାରେ କହିଲେ, କୌଣସି ଦୃଶ୍ୟକୁ ନିଜ ଆଖିରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଦେଖିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଯଦି ଆମେ ତୁରନ୍ତ ତାହାର ଫଟୋ ଉଠାଇଦେଉ, ତେବେ ସେହି ଦୃଶ୍ୟର ଛୋଟ ଛୋଟ ବିବରଣୀ ମନେ ରଖିବାର କ୍ଷମତା କମିଯାଇପାରେ। କାରଣ ଆମ ମନରେ ଏକ ଧାରଣା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଯାଏ ଯେ, “ଫଟୋ ତ ନେଇଦେଲି, ପରେ ଦେଖିନେବି।”
ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ଫଳରେ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତ କିମ୍ବା ସୂଚନାକୁ ଗଭୀର ଭାବେ ମନେ ରଖିବା ପାଇଁ ଆମ ମସ୍ତିଷ୍କର ଆବଶ୍ୟକ ପ୍ରୟାସ କମିଯାଇପାରେ।
ଗବେଷଣା ସମୟରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଚିତ୍ର, ସ୍କେଚ୍ ଓ କଳାକୃତି ଦେଖାଯାଇଥିଲା। କିଛି ଚିତ୍ରର ଫଟୋ କିମ୍ବା ସ୍କ୍ରିନସଟ ନେବାକୁ କୁହାଯାଇଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଚିତ୍ରକୁ କେବଳ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଦେଖିବାକୁ କୁହାଯାଇଥିଲା। ପରେ ସେହି ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପର୍କରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରାଯାଇଥିଲା।
ଫଳାଫଳରେ ଦେଖାଯାଇଥିଲା ଯେ, ଯେଉଁ ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକର ଫଟୋ କିମ୍ବା ସ୍କ୍ରିନସଟ ନିଆଯାଇଥିଲା, ସେଗୁଡ଼ିକର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ମନେ ରଖିବାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀମାନେ ତୁଳନାମୂଳକ ଭାବେ କମ ସଫଳ ହୋଇଥିଲେ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, କେବଳ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଦେଖିଥିବା ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକର ବିବରଣୀ ସେମାନେ ଅଧିକ ସଠିକ୍ ଭାବେ ମନେ ରଖିପାରିଥିଲେ।
ଗବେଷଣାରେ ଆଉ ଏକ ରୋଚକ ତଥ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିଲା। କିଛି ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀ କେଉଁ ଚିତ୍ରର ସ୍କ୍ରିନସଟ୍ ନେଇଥିଲେ, ତାହା ମଧ୍ୟ ପରେ ଭୁଲିଯାଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଚିତ୍ରର ସ୍କ୍ରିନସଟ ନେଇନଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପର୍କରେ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ମୃତି ଅଧିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଥିଲା।
ଗବେଷକମାନେ ଏହା ପଛରେ ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ କାରଣକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି—ଧ୍ୟାନର ବିଭାଜନ ଏବଂ ‘କଗ୍ନିଟିଭ ଅଫ୍ଲୋଡିଂ’।
ସ୍କ୍ରିନସଟ କିମ୍ବା ଫଟୋ ନେବା ସମୟରେ ଆମର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୟାନ ଦୃଶ୍ୟ କିମ୍ବା ସୂଚନା ଉପରେ ରହେ ନାହିଁ। ଫୋନ୍ ଧରିବା, କ୍ୟାମେରା ଖୋଲିବା, ସଠିକ ଫ୍ରେମ କରିବା କିମ୍ବା ସ୍କ୍ରିନସଟ ନେବା ଭଳି କାମରେ ଧ୍ୟାନ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଯାଏ। ଏହାର ପରିଣାମରେ ଆମେ ଦେଖୁଥିବା ବିଷୟକୁ ଗଭୀର ଭାବେ ବୁଝିବା ଏବଂ ମନେ ରଖିବା ପାଇଁ ଯେତିକି ଧ୍ୟାନ ଆବଶ୍ୟକ, ତାହା କମିଯାଇପାରେ।
ସେହିପରି ‘କଗ୍ନିଟିଭ୍ ଅଫ୍ଲୋଡିଂ’ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ମସ୍ତିଷ୍କର କିଛି ମାନସିକ ଭାରକୁ ବାହ୍ୟ ଉପକରଣ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେବା। ଯେପରିକି କୌଣସି ଫୋନ୍ ନମ୍ବର ମୋବାଇଲ୍ରେ ସେଭ୍ ଥିଲେ ଆମେ ସେହି ନମ୍ବରଟିକୁ ମନେ ରଖିବା ପାଇଁ ବିଶେଷ ପ୍ରୟାସ କରୁନାହିଁ। ସେହିଭଳି, କୌଣସି ସୂଚନାର ସ୍କ୍ରିନସଟ୍ ନେଇ ରଖିଲେ ଆମ ମନ ଭାବିପାରେ ଯେ ସୂଚନାଟି ଫୋନ୍ରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛି, ତେଣୁ ଏହାକୁ ମନେ ରଖିବାର ବିଶେଷ ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।
ତେବେ ଏହାର ଅର୍ଥ ନୁହେଁ ଯେ ସ୍କ୍ରିନସଟ୍ ନେବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖରାପ। ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂଚନା ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଉପଯୋଗୀ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଛୋଟ ବିଷୟକୁ ତୁରନ୍ତ ସ୍କ୍ରିନସଟ୍ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ କିଛି ସୂଚନାକୁ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ପଢ଼ିବା, ବୁଝିବା ଏବଂ ମନେ ରଖିବାର ଅଭ୍ୟାସ ମଧ୍ୟ ଜରୁରୀ।
ତେଣୁ ଡିଜିଟାଲ୍ ସୁବିଧାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ସହିତ ନିଜ ସ୍ମୃତିଶକ୍ତିକୁ ସକ୍ରିୟ ରଖିବା ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ। କୌଣସି ଦରକାରୀ ସୂଚନା ଦେଖିଲେ କେବଳ ସ୍କ୍ରିନସଟ୍ ନେଇ ରଖିବା ନୁହେଁ, ବରଂ ତାହାକୁ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ପଢ଼ିବା ଏବଂ ବୁଝିବା ଅଭ୍ୟାସ କଲେ ସ୍ମୃତିଶକ୍ତି ଅଧିକ ସକ୍ରିୟ ରହିପାରେ।
Author: vandeutkal
ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ଵାଗତ ! ଆମେ ଏକ ଅଗ୍ରଣୀ ତଥା ବିଶ୍ୱସ୍ତ ସମ୍ବାଦ ପ୍ରକାଶକ, ଆପଣଙ୍କୁ ସର୍ବଶେଷ ଖବର, କ୍ରୀଡା, ବିଜ୍ଞାନ, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା, ମନୋରଞ୍ଜନ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଅଦ୍ୟତନ ପ୍ରଦାନ କରୁ | ଆମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ତୁମକୁ ସଠିକ୍ ଏବଂ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ଖବର ଯୋଗାଇବା, ତେଣୁ ତୁମେ ଦୁନିଆରେ କ’ଣ ଘଟୁଛି ସେ ବିଷୟରେ ଅବଗତ ରହିପାରିବ |