ଭୁବନେଶ୍ୱର : ରାଜ୍ୟରେ ଏପ୍ରିଲ ପହିଲାରୁ ଡିଜିଟାଲ ଜନଗଣନା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଶୁଭାରମ୍ଭ ସ୍ୱ-ଗଣନା (Self-enumeration) ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିଲା । ଯାହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ନାଗରିକମାନେ ସ୍ୱୟଂ ଅନଲାଇନ ଭାବେ ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିପାରିବେ । ଏହାକୁ ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ଡିଜିଟାଲ ପଦକ୍ଷେପ ବୋଲି ମନାଯାଉଛି । ଯାହା ଆଗାମୀ ଜନଗଣନା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସହଜ ଓ ସୁବିଧାଜନକ କରିବାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ ।
ଏହି ଅବସରରେ, ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀଯୁକ୍ତ ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀ ତାଙ୍କ ସରକାରୀ ବାସଭବନରେ ନିଜର ସ୍ୱ-ଗଣନା କରି ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଶୁଭାରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି । ଏହା ରାଜ୍ୟର ନାଗରିକମାନେ ଡିଜିଟାଲ ଜନଗଣନା ସହିତ ପରିଚିତ ହେବାରେ ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ଭାବେ ଦର୍ଶାଯାଉଛି ।
ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀଯୁକ୍ତ ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀ ଜନଗଣନା ୨୦୨୭ର ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଗୃହଗଣନା ଏବଂ ଗୃହତାଲିକା-୨୦୨୬ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅବଗତି ଦେଇଛନ୍ତି । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ, ଓଡ଼ିଶା ସ୍ଥିତ ଜନଗଣନା ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ, ଏବଂ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ରାଜସ୍ୱ ଓ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରିଚାଳନା ବିଭାଗର ସମନ୍ୱୟରେ ଆୟୋଜିତ ହୋଇଛି ।
ଜନଗଣନା ଶାସନ ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାଧନ। ଯାହା ଆଗାମୀ ଦଶନ୍ଧି ପାଇଁ ଭାରତର ବିକାଶ ଯୋଜନା ନିମନ୍ତେ ଆଧାର ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ । ଜନଗଣନା ଆଇନ, ୧୯୪୮ ଅନୁଯାୟୀ, ସଂଗୃହିତ ସମସ୍ତ ତଥ୍ୟକୁ କଡ଼ାକଡ଼ି ଭାବେ ଗୋପନୀୟ ରଖାଯିବ । ୨୦୨୭ ଜନଗଣନା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଡିଜିଟାଲ ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ତଥ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଲାଗି ଦୃଢ଼ ଏନକ୍ରିପ୍ସନ ଏବଂ ବହୁସ୍ତରୀୟ ପ୍ରମାଣୀକରଣ ସୁବିଧାରେ ସଜ୍ଜିତ । ତେଣୁ, ସ୍ୱ-ଗଣନା ମାଧ୍ୟମରେ କିମ୍ବା ଗଣନାକାରୀଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସହଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରି ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସକ୍ରିୟ ଭାବରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଉଛି ।
ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ନୂତନ ପରିବର୍ତ୍ତନ :
ପୂର୍ବରୁ ଜନଗଣନା ପ୍ରାୟ ଘରେ ଘରେ ଯାଇ କରାଯାଉଥିଲା । କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ଡିଜିଟାଲ ସ୍ୱ-ଗଣନା ପ୍ରଣାଳୀ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଲୋକମାନେ ନିଜେ ମୋବାଇଲ କିମ୍ବା ଅନଲାଇନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜର ତଥ୍ୟ ଭରଣ କରିପାରୁଛନ୍ତି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ସମୟ ବଞ୍ଚିବା ସହ ତଥ୍ୟର ସଠିକତା ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିଛି ।
ଜନଗଣନା କିମ୍ବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଜା ଗଣନା ହେଉଛି ଏକ ନୀତିଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା । ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଦେଶର ସମସ୍ତ ନାଗରିକଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା, ଲିଙ୍ଗ, ଆୟୁ, ସାମାଜିକ ପରିସ୍ଥିତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇଥାଏ । ଏହି ତଥ୍ୟ ଦେଶ ଓ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କୁ ନୀତି ନିର୍ମାଣ, ଗ୍ରାମ ଓ ସହର ଉନ୍ନତି, ଶିକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସେବାରେ ସଠିକ୍ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
ଜନଗଣନାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ :
ଲୋକସଂଖ୍ୟା ନିର୍ଣ୍ଣୟ : ଏହା ଦେଶର ମୋଟ ଲୋକସଂଖ୍ୟା ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟ/ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକସଂଖ୍ୟା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିଥାଏ।
ସମାଜିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ପରିସ୍ଥିତି ଜାଣିବା : ଲୋକଙ୍କର ଶିକ୍ଷା, ବୃତ୍ତି, ଆୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତଥ୍ୟ ଦେଖି ସମାଜିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ।
ନୀତି ନିର୍ମାଣ : ସଂଗୃହୀତ ତଥ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସରକାର ଗ୍ରାମ ଓ ସହର ଉନ୍ନତି, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଶିକ୍ଷା, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସେବା ନୀତି ନିର୍ମାଣ କରେ।
ଶେଷରେ ସଂଗୃହୀତ ତଥ୍ୟ ସରକାରୀ ରେକର୍ଡରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଏ। ସଂସ୍ଥାଗତ ଯୋଜନାରେ ସଠିକ୍ ନୀତି ଗଢିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଆବଶ୍ୟକ ସେବା ଯଥା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର, ପାଣି ସପ୍ଲାୟ, ଶିକ୍ଷା ଓ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସଠିକ୍ ବିତରଣ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ ।
ଭାରତରେ ପ୍ରତି ୧୦ ବର୍ଷରେ ଥରେ ଜନଗଣନା କରାଯାଏ। ଏହାକୁ ସରକାରଙ୍କ ଏକ ବୃହତ ପ୍ରଶାସନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଗଣନାକର୍ମୀମାନେ ଘରେ ଘରେ ଯାଇ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିବାରର ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି । ଆଜିକାଲି ଡିଜିଟାଲ ମାଧ୍ୟମରେ ସ୍ୱୟଂ ତଥ୍ୟ ଦେବା ପ୍ରଣାଳୀ ମଧ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି, ଯାହା ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଅଧିକ ସହଜ ଓ ଦ୍ରୁତ କରିଛି ।
ଜନଗଣନାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଦେଶର ନାଗରିକମାନଙ୍କର ଜୀବନ ମାନକୁ ବୁଝିବା । ଏହାଦ୍ୱାରା ସରକାର ଜାଣିପାରେ କେଉଁଠି ଶିକ୍ଷା ସୁବିଧା ଅଭାବ ଅଛି, କେଉଁଠି ଚିକିତ୍ସା ସେବା ଆବଶ୍ୟକ, କିମ୍ବା କେଉଁଠି ଚାକିରି ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ତଥ୍ୟ ଆଧାରରେ ଗ୍ରାମ ଓ ସହର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଯୋଜନା ତିଆରି ହୁଏ।
ଏହାସହିତ ଜନଗଣନା ରାଜନୈତିକ ଓ ପ୍ରଶାସନିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ନିର୍ଣ୍ଣୟ, ସମ୍ପଦ ବଣ୍ଟନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଯୋଜନାର ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ବିତରଣ ପାଇଁ ଜନଗଣନା ତଥ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ସମାଜର ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରେଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ସମତା ରକ୍ଷା କରାଯାଇପାରେ।
ଜନଗଣନା ପ୍ରକ୍ରିୟା ସଠିକ ଓ ସଫଳ ହେବା ପାଇଁ ଲୋକମାନଙ୍କର ସହଯୋଗ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। ନାଗରିକମାନେ ନିଜର ସଠିକ ତଥ୍ୟ ଦେଇ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସହଜ କରିପାରନ୍ତି । ଯଦି ତଥ୍ୟ ଭୁଲ ଦିଆଯାଏ, ତେବେ ସରକାରୀ ଯୋଜନା ଭ୍ରମିତ ହୋଇପାରେ, ଯାହାର ପ୍ରଭାବ ସମଗ୍ର ଦେଶର ଉନ୍ନତି ଉପରେ ପଡ଼ିପାରେ।
ସମ୍ପ୍ରତି ଡିଜିଟାଲ ଯୁଗରେ ଜନଗଣନାର ରୂପରେ ବହୁତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଛି। ଅନଲାଇନ ତଥ୍ୟ ଭରଣ ପ୍ରଣାଳୀ, ମୋବାଇଲ ଆପ୍ ଓ ଡିଜିଟାଲ ଡାଟା ସଂଗ୍ରହ ଯୋଗୁ ଏହା ଅଧିକ ସଠିକ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇପାରିଛି। ଏହା ସହିତ ସମୟ ଓ ଖର୍ଚ୍ଚ ମଧ୍ୟ କମିଛି।
ଜନଗଣନା କାହିଁକି ଜରୁରୀ ?
ଜନଗଣନା ଦ୍ୱାରା ଦେଶର ମୋଟ ଲୋକସଂଖ୍ୟା, ଲିଙ୍ଗ ଅନୁପାତ, ଶିକ୍ଷାର ହାର, ବେରୋଜଗାରୀ ସ୍ଥିତି, ଓ ଆବାସ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆଦି ସମ୍ପର୍କରେ ସଠିକ ତଥ୍ୟ ମିଳିଥାଏ। ଏହି ସମସ୍ତ ତଥ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାର କରି ସରକାର ଗ୍ରାମ ଓ ସହର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ନୂଆ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ।
ଜନଗଣନା କେବଳ ଗଣନା ନୁହେଁ, ଏହା ଦେଶର ଭବିଷ୍ୟତ ଗଢ଼ିବାର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର। ଡିଜିଟାଲ ଯୁଗରେ ଏହା ଆହୁରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ଦେଶକୁ ଉନ୍ନତିର ନୂଆ ପଥରେ ଆଗକୁ ନେଉଛି । ଯାହା ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକଙ୍କର ସଚେତନ ଭାଗିଦାରି ଦେଶକୁ ଆହୁରି ସମୃଦ୍ଧ କରିପାରିବ।
Author: vandeutkal
ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ଵାଗତ ! ଆମେ ଏକ ଅଗ୍ରଣୀ ତଥା ବିଶ୍ୱସ୍ତ ସମ୍ବାଦ ପ୍ରକାଶକ, ଆପଣଙ୍କୁ ସର୍ବଶେଷ ଖବର, କ୍ରୀଡା, ବିଜ୍ଞାନ, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା, ମନୋରଞ୍ଜନ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଅଦ୍ୟତନ ପ୍ରଦାନ କରୁ | ଆମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ତୁମକୁ ସଠିକ୍ ଏବଂ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ଖବର ଯୋଗାଇବା, ତେଣୁ ତୁମେ ଦୁନିଆରେ କ’ଣ ଘଟୁଛି ସେ ବିଷୟରେ ଅବଗତ ରହିପାରିବ |