ବିଶ୍ୱରେ ସୂଚନା ଓ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ ମାଧ୍ୟମ ଭାବେ ରେଡିଓର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଫେବୃଆରୀ ୧୩ ତାରିଖରେ ଅର୍ଥାତ ଆଜିର ଦିନରେ ବିଶ୍ୱ ରେଡିଓ ଦିବସ (World Radio Day) ପାଳନ କରାଯାଏ । ଏହି ଦିବସକୁ ୨୦୧୧ ମସିହାରେ UNESCO ଘୋଷଣା କରିଥିଲା । ପରେ ୨୦୧୨ ମସିହାରେ United Nations General Assembly ଏହାକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିଥିଲେ। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ରେଡିଓର ସାମାଜିକ ଭୂମିକାକୁ ଉଜାଗର କରିବା ସହିତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଚେତନତା ବୃଦ୍ଧି କରିବା।
ରେଡିଓ ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ପୁରାତନ ଏବଂ ସହଜ ସଂପ୍ରେଷଣ ମାଧ୍ୟମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ । ଟେଲିଭିଜନ ଓ ଇଣ୍ଟରନେଟ ଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ରେଡିଓର ଲୋକପ୍ରିୟତା କମି ଯାଇନାହିଁ । ବିଶେଷକରି ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଓ ଦୂରଦାରାଜ ଅଞ୍ଚଳରେ ରେଡିଓ ଆଜିବି ସୂଚନାର ମୂଳ ସ୍ରୋତ ଭାବେ କାମ କରୁଛି । ବିପଦ ସମୟରେ, ପ୍ରାକୃତିକ ଦୁର୍ଘଟଣା ବେଳେ ରେଡିଓ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ସଠିକ ସୂଚନା ପହଞ୍ଚାଇ ଜୀବନ ରକ୍ଷାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
ଭାରତରେ ରେଡିଓର ଐତିହ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମୃଦ୍ଧ । All India Radio (ଆକାଶବାଣୀ) ଦେଶର ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କୁ ସମ୍ବାଦ, ସଙ୍ଗୀତ, କୃଷି ସୂଚନା ଓ ଶିକ୍ଷାମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପହଞ୍ଚାଇ ଆସୁଛି । ଏହା ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ବିଭିନ୍ନତାକୁ ଏକତ୍ର କରି ଜାତୀୟ ଏକତାକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିଛି । ଓଡ଼ିଶାରେ ମଧ୍ୟ ଆକାଶବାଣୀ କେନ୍ଦ୍ର ଗୁଡ଼ିକ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଲୋକମାନଙ୍କ ସହ ଜଡିତ ରହିଛନ୍ତି।
ବିଶ୍ୱ ରେଡିଓ ଦିବସରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଥିମ ଧାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ । ଏହି ଦିନ ରେଡିଓ କେନ୍ଦ୍ର ଗୁଡ଼ିକ ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପ୍ରସାରଣ କରନ୍ତି ଓ ଶ୍ରୋତାମାନଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କ ସୁଦୃଢ଼ କରନ୍ତି । ଯୁବପୀଢ଼ିଙ୍କୁ ରେଡିଓ ମାଧ୍ୟମରେ ଯୋଡ଼ିବା ଓ ସମାଜରେ ସକାରାତ୍ମକ ସନ୍ଦେସ ପ୍ରଚାର କରିବା ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ।
ଆଜିର ଡିଜିଟାଲ ଯୁଗରେ ଏଫଏମ୍ ରେଡିଓ, ଅନଲାଇନ୍ ରେଡିଓ ଓ ପୋଡକାଷ୍ଟ ମାଧ୍ୟମରେ ରେଡିଓ ନୂଆ ଆକାର ନେଇଛି । ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ ଓ ଇଣ୍ଟରନେଟ ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ସହଜରେ ରେଡିଓ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଶୁଣିପାରୁଛନ୍ତି । ତେଣୁ ରେଡିଓ ଆଜିବି ସମୟସାପେକ୍ଷ ଓ ପ୍ରସଙ୍ଗିକ ମାଧ୍ୟମ ଭାବେ ରହିଛି।
ସାରକଥାରେ, ବିଶ୍ୱ ରେଡିଓ ଦିବସ ଆମକୁ ରେଡିଓର ଅମୂଲ୍ୟ ଅବଦାନ ସ୍ମରଣ କରାଏ। ସୂଚନା, ଶିକ୍ଷା ଓ ମନୋରଞ୍ଜନର ସେତୁ ଭାବେ ରେଡିଓ ଆଜିବି ସମାଜରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାଧ୍ୟମ ରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ।
ପ୍ରତିବର୍ଷ ଫେବୃଆରୀ ୧୩ ତାରିଖରେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ World Radio Day (ବିଶ୍ୱ ରେଡିଓ ଦିବସ) ପାଳନ କରାଯାଏ। ରେଡିଓ ମାଧ୍ୟମର ଗୁରୁତ୍ୱ, ଏହାର ସାମାଜିକ ଅବଦାନ ଓ ସୂଚନା ପ୍ରସାରଣରେ ତାହାର ଭୂମିକାକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବା ପାଇଁ ଏହି ଦିବସ ପାଳିତ ହୁଏ ।
ରେଡିଓ ହେଉଛି ଏମିତି ଗୋଟିଏ ମାଧ୍ୟମ, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସରଳ ଏବଂ ସହଜରେ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ଶୀଘ୍ର ଖବର ପହଞ୍ଚାଇ ପାରେ। ଟେଲିଭିଜନ, ଇଣ୍ଟରନେଟ ଓ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆର ବ୍ୟାପକ ପ୍ରଚାର ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ରେଡିଓ ଆଜିବି ତାହାର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ ରଖିଛି । ବିଶେଷ କରି ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଓ ପାହାଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ରେଡିଓ ସୂଚନା ଓ ମନୋରଞ୍ଜନର ମୁଖ୍ୟ ମାଧ୍ୟମ ଭାବେ କାମ କରୁଛି। ବିପଦ ବେଳେ, ଯଥା ବନ୍ୟା, ଘୂର୍ଣ୍ଣିଝଡ଼ କିମ୍ବା ଭୂମିକମ୍ପ ସମୟରେ ରେଡିଓ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୱରିତ ସୂଚନା ପ୍ରସାରଣ ହୋଇ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନ ରକ୍ଷାରେ ମୂଲ୍ୟବାନ ସାହାଯ୍ୟ ମିଳେ।
ଭାରତରେ ରେଡିଓର ଐତିହ୍ୟ ଗୌରବମୟ। All India Radio (ଆକାଶବାଣୀ) ଦଶକ ଧରି ସମ୍ବାଦ, କୃଷି ସୂଚନା, ଶିକ୍ଷାମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ, ସାହିତ୍ୟ ଆଲୋଚନା ଓ ସଙ୍ଗୀତ ପ୍ରସାରଣ କରି ଲୋକମାନଙ୍କ ସହ ଗଭୀର ସମ୍ପର୍କ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି । ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ସମୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଆଧୁନିକ ଭାରତର ଗଠନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରେଡିଓ ଜାତୀୟ ଚେତନାକୁ ଜାଗୃତ କରିବାରେ ବୃହତ ଭୂମିକା ନିଭାଇଛି । ଓଡ଼ିଶାରେ ଆକାଶବାଣୀର ବିଭିନ୍ନ କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାନୀୟ ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତିକୁ ପ୍ରଚାର କରି ଲୋକମାନଙ୍କ ଆସ୍ଥା ଅର୍ଜନ କରିପାରିଛି ।
ବିଶ୍ୱ ରେଡିଓ ଦିବସ ଏହି ଦିନ ଦେଶ-ବିଦେଶର ରେଡିଓ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକ ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ, ଆଲୋଚନା ଓ ସଜୀବ ସମ୍ବାଦ ପ୍ରସାରଣ କରନ୍ତି । ଯୁବପିଢ଼ୀଙ୍କୁ ରେଡିଓ ସହ ଯୋଡ଼ିବା ଓ ସମାଜରେ ସଚେତନତା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଏହି ଦିବସର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ।
ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ ଓ ଇଣ୍ଟରନେଟ ଥିଲେ ଯେକୌଣସି ସ୍ଥାନରୁ ଲୋକମାନେ ନିଜ ପସନ୍ଦର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଶୁଣିପାରୁଛନ୍ତି । ଏହା ରେଡିଓକୁ ସମୟୋପଯୋଗୀ ଓ ଆଧୁନିକ କରିଛି । ସେହିପରି ସମୁଦାୟ ରେଡିଓ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ସମସ୍ୟା, ସଫଳତା ଓ ଅନୁଭବକୁ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣି ଲୋକମାନଙ୍କ ସ୍ୱରକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରୁଛି ।
ରେଡିଓର ଆଉ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଏହାର ସସ୍ତା ଓ ସହଜ ଉପଲବ୍ଧତା। ଏକ ଛୋଟ ରେଡିଓ ସେଟ୍ କିମ୍ବା ମୋବାଇଲ ଫୋନ୍ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନେ ସମ୍ବାଦ ଓ ଜ୍ଞାନ ଅର୍ଜନ କରିପାରନ୍ତି। ଏହା ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରସାର, କୃଷି ପରାମର୍ଶ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଚେତନତା ଓ ସାମାଜିକ ସନ୍ଦେଶ ପ୍ରଚାରରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଫଳଦାୟକ ମାଧ୍ୟମ।
ସାରକଥାରେ, ବିଶ୍ୱ ରେଡିଓ ଦିବସ ଆମକୁ ରେଡିଓର ଅମୂଲ୍ୟ ଅବଦାନକୁ ସ୍ମରଣ କରାଏ। ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ଉନ୍ନତି ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ରେଡିଓ ତାହାର ସରଳତା, ବିଶ୍ୱସନୀୟତା ଓ ସମାବେଶୀ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଆଜିବି ଲୋକମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ସ୍ଥାନ ରଖିଛି। ଏହି ଦିନ ଆମକୁ ରେଡିଓକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ଓ ସମାଜର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏହାର ସଦ୍ବ୍ୟବହାର କରିବାର ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥାଏ।
ବିଶ୍ୱ ରେଡିଓ ଦିବସ : ଇତିହାସ ଓ ଗୁରୁତ୍ୱ
ପ୍ରତିବର୍ଷ ୧୩ ଫେବୃଆରୀ ଦିନଟିକୁ ସାରା ପୃଥିବୀରେ ବିଶ୍ୱ ରେଡିଓ ଦିବସ ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏହି ଦିନଟି ରେଡିଓ ମାଧ୍ୟମର ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭାବ ଓ ସାମାଜିକ ଭୂମିକାକୁ ସ୍ମରଣ କରାଏ । ଦୂରଦୂରାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସୂଚନା ପହଞ୍ଚାଇବାରେ ରେଡିଓ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଏକ ସରଳ ଓ ସଶକ୍ତ ମାଧ୍ୟମ ଭାବେ ରହିଛି।
ଆରମ୍ଭ କିପରି ହେଲା ?
ସ୍ପେନ୍ ରେଡିଓ ଏକାଡେମୀ ୨୦୧୦ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମେ ୧୩ ଫେବୃଆରୀକୁ ବିଶ୍ୱ ରେଡିଓ ଦିବସ ଭାବେ ପାଳନ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖିଥିଲା। ପରେ ୨୦୧୧ରେ UNESCO ଏହାକୁ ଆଧିକାରିକ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରିଥିଲା। ୨୦୧୨ରେ United Nations General Assembly ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇଥିଲା । ସେହିବର୍ଷ ୧୩ ଫେବୃଆରୀରେ ପ୍ରଥମେ ବିଶ୍ୱ ରେଡିଓ ଦିବସ ଆଧିକାରିକ ଭାବେ ପାଳିତ ହୋଇଥିଲା ।
ଏହି ତାରିଖଟି United Nations Radio ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଦିନ ସହ ସମ୍ପର୍କିତ ଥିବାରୁ ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ରଖେ।
କିପରି ପାଳନ କରାଯାଏ
ପ୍ରତିବର୍ଷ UNESCO ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ପ୍ରସାରଣ ସଂସ୍ଥା, ସାମୁଦାୟିକ ରେଡିଓ କେନ୍ଦ୍ର ଓ ସଂଗଠନମାନଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆୟୋଜନ କରେ। ଏହି ଦିନରେ ରେଡିଓର ଇତିହାସ, ସୂଚନା ପ୍ରସାରଣରେ ଏହାର ଭୂମିକା ଓ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଏହାର ଅବଦାନ ଉପରେ ଆଲୋଚନା ହୁଏ। ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ସଚେତନତା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ମଧ୍ୟ କରାଯାଏ।
ରେଡିଓର ଆରମ୍ଭ
ରେଡିଓ ପ୍ରସାରଣର ଆରମ୍ଭ ୨୪ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୦୬ରେ କାନାଡାର ବୈଜ୍ଞାନିକ ରେଗିନାଲ୍ଡ ଫେନ୍ସେଡେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିଲା। ପରେ ୧୯୧୮ ମସିହାରେ ଲି ଦ ଫୋରେଷ୍ଟ ନ୍ୟୁୟର୍କରେ ଏକ ରେଡିଓ କେନ୍ଦ୍ର ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ, ଯାହା ପରେ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ଭାରତରେ ୧୯୩୬ ମସିହାରେ ‘ଇମ୍ପେରିଆଲ୍ ରେଡିଓ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ’ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ପରେ All India Radio କିମ୍ବା ଆକାଶବାଣୀ ନାମରେ ପରିଚିତ ହୋଇଲା।
ରେଡିଓ ଗବେଷଣା ଓ ବିକାଶରେ ଭାରତୀୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଜଗଦୀଶ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷଙ୍କ ଅବଦାନ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ। ସେ ରେଡିଓ ଓ ମାଇକ୍ରୋୱେଭ ତକନିକରେ ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ଗବେଷଣା କରିଥିଲେ ।
ଭାରତୀୟ ପରିପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟ
ଭାରତରେ ରେଡିଓ ପ୍ରସାରଣ ୧୯୨୩ ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଆଜି ଦେଶରେ ୨୦୦ରୁ ଅଧିକ କମ୍ୟୁନିଟି ରେଡିଓ କେନ୍ଦ୍ର କାର୍ଯ୍ୟରତ ଅଛନ୍ତି । ୧୯୪୧ ମସିହାରେ ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷ ଜର୍ମାନୀରୁ ରେଡିଓ ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରିଥିବା ଘଟଣା ମଧ୍ୟ ଇତିହାସରେ ସ୍ମରଣୀୟ।
ରେଡିଓ ଏକ ସସ୍ତା, ସହଜ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାଧ୍ୟମ ଭାବେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ସମାଜକୁ ସଚେତନ ଓ ସଂଯୁକ୍ତ କରିରଖିଛି। ବିଶ୍ୱ ରେଡିଓ ଦିବସ ଏହି ମାଧ୍ୟମର ଅବଦାନକୁ ସ୍ମରଣ କରିବାର ଏକ ଅବସର ।
Author: vandeutkal
ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ଵାଗତ ! ଆମେ ଏକ ଅଗ୍ରଣୀ ତଥା ବିଶ୍ୱସ୍ତ ସମ୍ବାଦ ପ୍ରକାଶକ, ଆପଣଙ୍କୁ ସର୍ବଶେଷ ଖବର, କ୍ରୀଡା, ବିଜ୍ଞାନ, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା, ମନୋରଞ୍ଜନ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଅଦ୍ୟତନ ପ୍ରଦାନ କରୁ | ଆମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ତୁମକୁ ସଠିକ୍ ଏବଂ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ଖବର ଯୋଗାଇବା, ତେଣୁ ତୁମେ ଦୁନିଆରେ କ’ଣ ଘଟୁଛି ସେ ବିଷୟରେ ଅବଗତ ରହିପାରିବ |