ମାହାରୀ ହେଉଛି ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ପାରମ୍ପାରିକ ନୃତ୍ୟଶୈଳୀ। ମାହାରୀ ନୃତ୍ୟ ସହ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ଉତ୍କଳୀୟ ସଂସ୍କୃତି ଓ ଐତିହ୍ୟର ଏକ ଅବିଭାଜ୍ୟ ଅଂଶ ଭାବେ ପରିଚିତ। ପୂର୍ବକାଳରେ ଦେବଦାସୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁରୀ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ମାହାରୀ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଆସୁଥିଲା। ଏହି ନୃତ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଓ ଆରାଧନା ଅର୍ପଣ କରାଯାଉଥିଲା। ଐତିହାସିକ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ଗଙ୍ଗ ବଂଶୀୟ ରାଜା ଚୋଡ଼ଗଙ୍ଗଦେବଙ୍କୁ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ମାହାରୀ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରଚଳନର ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ।
ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସେବାରେ ନିଜ ଜୀବନକୁ ଅର୍ପଣ କରିଥିବା ଦେବଦାସୀମାନେ ପୁଣ୍ୟର ଅଧିକାରୀଣି ଭାବେ ପରିଚିତ। ସେମାନେ ନିଜକୁ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କର ଦାସୀ ଭାବେ ସଜାଇ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ସ୍ୱାମୀ ରୂପେ ବରଣ କରିନେଇଥାଆନ୍ତି। ବିଶ୍ୱନିଅନ୍ତା, ଜଗତନାଥ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ପରିଚିତ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପ୍ରତି ସେମାନଙ୍କର ଭକ୍ତି ଓ ସମର୍ପଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଦ୍ୱିତୀୟ। ପୁରାଣ ଓ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ, ଭଗବାନ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମାହାରୀ ନୃତ୍ୟକୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି। ଏହିକାରଣରୁ ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ମାହାରୀ ନୃତ୍ୟ ଭକ୍ତି, ସେବା ଓ ଆରାଧନାର ଏକ ପବିତ୍ର ରୂପ ଭାବେ ପ୍ରଚଳିତ ହୋଇଆସୁଛି ।
ମାହାରୀ ନୃତ୍ୟର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଐତିହ୍ୟ :
ଇତିହାସ ଅନୁସାରେ, ପୁରୀ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ଦେବଦାସୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାହାରୀ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରାଯାଉଥିଲା। ଏହି ଦେବଦାସୀମାନେ ‘ମାହାରୀ’ ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ନିଜ ସ୍ୱାମୀ ରୂପେ ବରଣ କରି ସାରା ଜୀବନ ମନ୍ଦିର ସେବାରେ ନିଯୁକ୍ତ ରହୁଥିଲେ । ଗଙ୍ଗ ବଂଶୀୟ ରାଜା ଚୋଡ଼ଗଙ୍ଗଦେବଙ୍କ ଶାସନକାଳରେ ଏହି ନୃତ୍ୟ ମନ୍ଦିର ପରମ୍ପରାରେ ସୁସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିବା କଥା ଐତିହାସିକ ତଥ୍ୟରୁ ଜଣାପଡ଼େ ।
ଭକ୍ତି ଓ ସେବାର ନୃତ୍ୟ :
ମାହାରୀ ନୃତ୍ୟର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଭଗବାନ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିବା। ଏହି ନୃତ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଶବ୍ଦ, ଭାବ, ଭଙ୍ଗୀ ଓ ରସର ସମନ୍ୱୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଗୀତଗୋବିନ୍ଦର ଅଷ୍ଟପଦୀ, ଜୟଦେବଙ୍କ ରଚନା ଇତ୍ୟାଦି ମାହାରୀ ନୃତ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର ଥିଲା। ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ, ଭଗବାନ ଜଗନ୍ନାଥ ଏହି ନୃତ୍ୟକୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆସ୍ଥା ରହିଛି।
ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ସହ ସମ୍ପର୍କ :
ମାହାରୀ ନୃତ୍ୟକୁ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟର ପୂର୍ବଜ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ। ପରେ ଗୋଟିପୁଅ ପରମ୍ପରା ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ନୃତ୍ୟ ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟର ରୂପ ନେଇଥିଲା। ମାହାରୀ ନୃତ୍ୟର ଭାବ, ଲାସ୍ୟ ଓ ନୃତ୍ୟଭଙ୍ଗୀ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପ୍ରତିଫଳିତ।
ସଂରକ୍ଷଣର ଆବଶ୍ୟକତା :
କାଳକ୍ରମେ ମାହାରୀ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରଚଳନା କମିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ସଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ। ଏହି ପରମ୍ପରାକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ଓ ନୂତନ ପିଢ଼ିଙ୍କୁ ପରିଚିତ କରାଇବା ଆଜିର ସମୟର ଏକ ଆବଶ୍ୟକତା। ମାହାରୀ ନୃତ୍ୟ କେବଳ ନୃତ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହା ଉତ୍କଳୀୟ ଆସ୍ଥା, ଭକ୍ତି ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଜୀବନ୍ତ ପରିଚୟ।
Author: vandeutkal
ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ଵାଗତ ! ଆମେ ଏକ ଅଗ୍ରଣୀ ତଥା ବିଶ୍ୱସ୍ତ ସମ୍ବାଦ ପ୍ରକାଶକ, ଆପଣଙ୍କୁ ସର୍ବଶେଷ ଖବର, କ୍ରୀଡା, ବିଜ୍ଞାନ, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା, ମନୋରଞ୍ଜନ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଅଦ୍ୟତନ ପ୍ରଦାନ କରୁ | ଆମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ତୁମକୁ ସଠିକ୍ ଏବଂ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ଖବର ଯୋଗାଇବା, ତେଣୁ ତୁମେ ଦୁନିଆରେ କ’ଣ ଘଟୁଛି ସେ ବିଷୟରେ ଅବଗତ ରହିପାରିବ |